[การขยายปฏิภาคนิมิตนั้นเป็นการขยายปฏิภาคนิมิตที่มีอยู่เดิมนั้นออกไปทีละ ๑ นิ้ว๒นิ้ว ๔ นิ้ว ๘ นิ้ว ๑ ศอก ๒ ศอก จนถึงรอบบริเวณสถานที่แล้วก็ค่อยๆ ขยายให้กว้างใหญ่ออกไปจนถึง หมู่บ้าน ตำบล จังหวัด ประเทศ เป็นต้น]
๙๒๑. วฑฺฒนาภูมิโย เทฺวว อุปจารญฺจ อปฺปนา
อุปจารมฺปิ วา ปตฺวา วฑฺเฒตุํ ตญฺจ วตฺตติ.
๙๒๒. อปฺปนํ ปน ปตฺวา วา ตตฺรายํ วฑฺฒนกฺกโม
กสิตพฺพํ ยถาฐานํ ปริจฺฉินฺทติ กสฺสโก.
๙๒๓. โยคินา เอวเมวมฺปิ องฺคุลทฺวงฺคุลาทินา
ปริจฺฉิชฺช ปริจฺฉิชฺชว ฑฺเฒตพฺพํ ยถิจฺฉกํ.
“ฐานะแห่งการขยายมี๒อ ย่าง คืออุปจารภูมิและอัปปนาภูมิเมื่อบรรลุอุปจาร-สมาธิหรือบรรลุอัปปนาสมาธิก็ควรขยายปฏิภาคนิมิตได้ มีลำดับการขยายดังนี้ คือ ชาวนา ย่อมกำหนดสถานที่ซึ่งควรไถ ฉันใด นักปฏิบัติก็ควรกำหนดแล้วขยายตามปรารถนาด้วย ขนาดมีหนึ่งนิ้ว สองนิ้วเ ป็นต้น ฉันนั้น”
วสีภาวะ ๕ อย่าง
๙๒๔. ปตฺเตปิ ปฐเม ฌาเน อากาเรหิปิ ปญฺจหิ
สุจิณฺณวสินา เตน ภวิตพฺพํ ตปสฺสินา.
“เธอผู้มีตบะพึงสั่งสมวสีภาวะ (ความชำนาญ) ไว้ดีด้วยอาการทั้ง ๕ ในปฐมฌานที่ บรรลุแล้ว”
๙๒๕. อาวชฺชนํ สมาปตฺติ อธิฏฺฐาเนสุ ตีสุ จ
วุฏฺฐานปจฺจเวกฺขาสุ วสิตา ปญฺจ ภาสิตา.
“พระผู้มีพระภาคตรัสความชำนาญไว้ ๕อ ย่าง ในการพิจารณา[องค์ฌานของมโน-ทวาราวัชชนะ] การเข้าฌาน การกำหนดเวลาเข้าฌาน การกำหนดเวลาออกจากฌาน และ