การพิจารณา[องค์ฌานของชวนะ]”
๙๒๖. อาวชฺชิตฺวา อธิฏฺฐิตฺวา สมาปชฺช ปุนปฺปุนํ
วุฏฺฐิตฺวา ปจฺจเวกฺขิตฺวา วสิตา ปญฺจ สาธเย.
“นักปฏิบัติพิจารณาองค์ฌาน เข้าฌาน ตั้งฌานไว้ ออกจากฌาน และทบทวนองค์ ฌาน พึงทำความชำนาญทั้ง ๕ ให้สำเร็จ”
โทษในความไม่ชำนาญในฌาน
๙๒๗. ปฐเม อวสิปฺปตฺเต ทุติยํ โย ปนิจฺฉติ
อุภโต ภฏฺโฐ ภเว โยคี ปฐมา ทุติยาปิ จ.
“เมื่อปฐมฌานยังไม่ชำนาญ นักปฏิบัติใดย่อมปรารถนาทุติยฌาน เธอย่อมเสื่อม จากฌานทั้งสอง คือ ปฐมฌาน และทุติยฌาน”
ฌานที่เสื่อมไป
๙๒๘. กามสฺสหคตา สญฺญา มนกฺการา จรนฺติ เจ
ปมาทโยคิโน ฌานํ โหติ ตํ หานภาคิยํ.
“ถ้าสัญญาและมนสิการที่ประกอบด้วยกามคุณย่อมเป็นไป ฌานของนักปฏิบัติผู้ ประมาทนั้นย่อมเสื่อมไป”
ฌานที่ตั้งอยู่
๙๒๙. สติ สนฺติฏฺฐเต ตสฺมึ สนฺตา ตทนุธมฺมตา
มนฺทสฺส โยคิโน ฌานํ โหติ ตํ ฐิติภาคิยํ.
“สติที่คล้อยตามปฐมฌานนั้นเป็นสภาพปรากฏตั้งอยู่ในปฐมฌาน ฌานของนักปฏิบัติ ผู้ไม่พากเพียรมากนักย่อมตั้งอยู่”