Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 362 | >>

ฌานที่ ๔ที่สงบยิ่งกว่านั้น ฉบับมหาจุฬาฯ และฉบับมูลนิธิภูมิพโลฯ มีรูปในบาทที่ ๓ ว่า อสญฺญํ ปน ทุพฺพลฺยํ ปาปุณาติ มหคฺคตํ ตามนัยนี้แปลว่า“ ย่อมบรรลุมหัคคตจิตซึ่งไม่มีกำลังปราศจากสัญญา” ในที่นี้ใช้ตาม นิสสัยของอภิธัมมาวตารที่มีรูปว่า อสญฺญํ ปนาทุพฺพลฺยํ ปาปุณาติมหคฺคตํ ส่วนฉบับเทวนาครีมีรูป ว่า อสญฺญํ อปฺปนาปตฺตํ ปาปุณาติมหคฺคตํ (ย่อมบรรลุมหัคคตจิตซึ่งถึงอัปปนาปราศจากสัญญา)]

๑๐๓๓. เนวสญฺญี จ นาสญฺญี ยาย สญฺญาย โหติ โส
น เกวลํ ตุ สญฺญาว เอทิสี อถ โข ปน.
๑๐๓๔. เอวเมว ภวนฺเตตฺถสุขุมา เวทนาทโย
ปตฺตมกฺขนเตเลน มคฺคสฺมึ อุทเกน จ.
๑๐๓๕. สาเวตพฺโพ อยํ อตฺโถ จตุตฺถารุปฺปโพธเน
ปฏุสญฺญาย กิจฺจสฺสเ น ว กฺกรณโต อยํ.
๑๐๓๖. “เนวสญฺญา”ติ นิทฺทิฏฺฐา จตุตฺถารุปฺปสมฺภวา
“ปฏุสญฺญาย กิจฺจํ สา กาตุํ สกฺโกติ เนว จ.
๑๐๓๗. ยถา ทหนกิจฺจํ ตุ เตโชธาตุ สุโขทเก
สา สงฺขาราวเสสตฺตา สุขุมตฺเตน วิชฺชติ
ตสฺมา ปน จ สา สญฺญา “นาสญฺญา”ติ ปวุจฺจติ.

“เธอเป็นผู้ไม่มีสัญญา[หยาบ]และมีสัญญา[ละเอียด]ด้วยสัญญาใด ไม่เพียงสัญญานั้น เป็นสภาพละเอียดอย่างเดียว แต่ธรรมทั้งหลายมีเวทนาเป็นต้นในอรูปฌานที่ ๔นี้ก็มีสภาพ ละเอียดเช่นกันข้อความในการอธิบายอรูปฌานที่ ๔นี้ พึงแสดงด้วยน้ำมันทาบาตรและน้ำใน ทางเดิน” อรูปฌานนี้ทรงแสดงว่า เนวสัญญา (ไม่มีสัญญาหยาบ) เพราะไม่ทำหน้าที่ของ สัญญาที่ชัดเจน ความจริงสัญญาที่เกิดจากจตุตถฌานนั้นย่อมไม่อาจทำหน้าที่ของสัญญาที่ ชัดเจนได้ เปรียบดั่งเตโชธาตุในน้ำเย็นสบายย่อมไม่อาจทำหน้าที่เผาไหม้ได้ สัญญาดังกล่าว มีอยู่ด้วยความเป็นสภาพละเอียดอันเหลือจากสังขาร[หยาบ]

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka