อารมณ์ที่วิญญาณธาตุนี้รับเอาแล้ววิญญาณธาตุนี้มีสภาพคล้ายกับพระสัพพัญญุตญาณ เพราะ รับเอาอารมณ์ทั้งหมดได้ จิตที่กล่าวมาแล้วนี้ คืออเหตุกกิริยาจิต ๓”
[อสาธารณญาณ คือ ญาณที่เกิดแก่พระพุทธเจ้าเท่านั้น ไม่ทั่วไปแก่พระปัจเจกพุทธเจ้าและ พระสาวก มี ๖ อย่างคือ
๑. มหากรุณาสมาปัตติญาณ ญาณที่ถึงพร้อมด้วยพระมหากรุณา
๒. ยมกปาฏิหาริยญาณ ญาณรู้เห็นยมกปาฏิหารย์
๓. อาสยานุสยญาณ ญาณรู้เห็นความคุ้นเคยของจิตและอนุสัยกิเลส
๔. อินทริยปโรปริยัตติญาณ ญาณรู้เห็นความยิ่งและหย่อนของอินทรีย์
๕. สัพพัญญุตญาณ ญาณรู้เห็นเญยยธรรมทั้งปวง
๖. อนาวรณญาณ ญาณที่ปราศจากเครื่องขัดขวางในการรู้เห็นธรรมทั้งปวง]
อิธ ฐตฺวา หสนจิตฺตานิ ปริคฺคณฺหิตพฺพานิ. เตรส หสนจิตฺตานิ. กุสลโต จตูหิ โสมนสฺสสหคเตหิ,อ กุสลโต จตูหีติอิเมหิอฏฺฐหิจิตฺเตหิปุถุชฺชนา หสนฺติ. เสขา ปน กุสลโต จตูหิ, อกุสลโต ทฺวีหิ ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตฺตโสมนสฺสสหคเตหีติ ฉหิ หสนฺติ. ขีณาสวา กิริยโต ปญฺจหิ โสมนสฺสสหคเตหิ หสนฺตีติ.
“เมื่อดำรงอยู่ในที่นี้ [ซึ่งกล่าวถึงหสิตุปปาทจิต] พึงกำหนดหสิตุปปาทจิต จิตที่ยังการยิ้มให้เกิดขึ้นมี๑๓ ดวง กล่าวคือปุถุชนย่อมยิ้มด้วยจิต ๘ ดวงเหล่านี้ คือจิตที่เกิดร่วมกับโสมนัส ๔ ดวงฝ่ายกุศล [มหากุศลโสมนัส ๔] และจิตที่เกิดร่วมกับโสมนัส ๔ ดวงฝ่ายอกุศล [โลภมูลโสมนัส ๔] พระเสกขะย่อมยิ้มด้วยจิต ๖ ดวง คือจิต ๔ ดวงฝ่ายกุศล [มหากุศลโสมนัส๔ ] และจิต ๒ ดวงฝ่ายอกุศลที่ไม่ประกอบกับทิฏฐิ เกิดร่วมกับโสมนัส [ทิฏฐิคตวิปปยุตตโสมนัส๒ ] ส่วนพระขีณาสพย่อมยิ้มด้วยจิตที่เกิดร่วมกับโสมนัส ๕ ดวงฝ่ายกิริยา [มหากิริยา-โสมนัส๔ห สิตุปปาทจิต ๑]”
๕๖. โสมนสฺสยุตานฏฺฐกุสลากุสลานิ จ
กฺริยโต ปน ปญฺเจวํ หาสจิตฺตานิ เตรส.