Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 391 | >>

หมายถึงญาณของพระพุทธเจ้าเท่านั้นที่อาจรู้ขันธ์ที่เป็นอดีตและอนาคตได้ทั้งหมดคล้ายกับพระสัพพัญ-ญุตญาณ มิใช่หมายถึงญาณของคนทั่วไปที่เห็นขันธ์ในอดีตและอนาคตเพียงบางส่วน๖๐]

อารมณ์ ๕ ของยถากัมมุปคญาณ

๑๑๖๔. ยถากมฺมุปคญาณํ ปริตฺตาทีสุ ปญฺจสุ
อารมฺมณวิภาเคสุ ปวตฺตติ กถํ ปน.

“แม้ยถากัมมุปคญาณย่อมเป็นไปในอารมณ์ ๕ อย่างมีกามาวจรเป็นต้น ข้อนั้น อย่างไร”

๑๑๖๕. ชานเน กามกมฺมสฺสป ริตฺตารมฺมณํ สิยา
ตถา มหคฺคตกมฺมสฺสตํ มหคฺคตโคจรํ.

“ญาณนั้นมีอารมณ์เป็นกามาวจรในขณะรู้กามาวจรกรรม มีอารมณ์เป็นมหัคคตะ ในขณะรู้มหัคคตกรรม”

๑๑๖๖. อตีตเมว ชานาติ ตสฺมา จาตีตโคจรํ
อชฺฌตฺตารมฺมณํ โหติ อตฺตโน กมฺมชานเน.

“ญาณนั้นย่อมรู้อดีตอารมณ์ได้ จึงมีอารมณ์เป็นอดีต และมีอารมณ์เป็นธรรมภายใน เมื่อรู้กรรมของตน”

๑๑๖๗. พหิทฺธารมฺมณํ โหติ ปรกมฺมปชานเน
เอวํ ปวตฺติ ญาตพฺพา ยถากมฺมุปคสฺสปิ.

“ญาณนั้นมีอารมณ์เป็นธรรมภายนอกในขณะรู้กรรมของผู้อื่น โปรดทราบความเป็นไปของยถากัมมุปคญาณอย่างนี้”

๑๑๖๘. สตฺตนฺนมฺปิ อภิญฺญานํ วุตฺโต อารมฺมณกฺกโม
เอตฺถ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ วิภาวินา.

“ข้าพเจ้าได้แสดงลำดับอารมณ์ของอภิญญาทั้ง ๗ ไว้ บัณฑิตพึงทราบตามนัยที่ กล่าวไว้ในคัมภีร์นี้”

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka