[ฎีกาใหม่อธิบายว่าขันธ์เป็นต้นเรียกว่าภูมิคือ อารมณ์ของวิปัสสนา ศีลวิสุทธิและจิตต-วิสุทธิเรียกว่ามูลคือพื้นฐานของวิปัสสนา ส่วนวิสุทธิทั้ง ๕ เรียกว่า สรีระ คือ ตัววิปัสสนา]
ขันธ์ ๕
๑๑๙๕. รูปญฺจ เวทนา สญฺญา สงฺขารา เจว สพฺพโส
วิญฺญาณญฺเจติ ปญฺเจเต ขนฺธา สมฺพุทฺธเทสิตา.
“พระสัมพุทธเจ้าทรงแสดงขันธ์ ๕ เหล่านี้ไว้โดยประการทั้งปวง คือรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ”
๑๑๙๖. ตตฺถ ยํ กิญฺจิ รูปํ ตํ อตีตานาคตาทิกํ
อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา สุขุโมฬาริกมฺปิ วา.
๑๑๙๗. หีนํ วาปิ ปณีตํ วา ยํ ทูเร ยญฺจ สนฺติเก
สพฺพํ ตเมกโต กตฺวา รูปกฺขนฺโธติ วุจฺจติ.
“รูปขันธ์ คือรูปอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีตหรืออนาคตเป็นต้นเ ป็นภายในหรือ ภายนอก หยาบหรือละเอียด ทรามหรือประณีต ไกลหรือใกล้”
๑๑๙๘. อิตเรสุปิ ยํ กิญฺจิ ตํ เวทยิตลกฺขณํ
สพฺพํ ตเมกโต กตฺวา เวทนากฺขนฺธตา กตา.
“เวทนาขันธ์ คือ สภาวะอย่างใดอย่างหนึ่งที่มีลักษณะเสวยอารมณ์”
๑๑๙๙. จิตฺตชํ ปน ยํ กิญฺจิ ตํ สญฺชานนลกฺขณํ
สพฺพํ ตเมกโต กตฺวา สญฺญากฺขนฺโธติ วุจฺจติ.
“สัญญาขันธ์ คือ สภาวะอย่างใดอย่างหนึ่งที่เกิดในจิต มีลักษณะหมายรู้”
๑๒๐๐. ยํ กิญฺจิ จิตฺตสมฺภูตํ อภิสงฺขารลกฺขณํ
สพฺพํ ตเมกโต กตฺวา สงฺขารกฺขนฺธตา กตา.
“สังขารขันธ์ คือ สภาวะอย่างใดอย่างหนึ่งที่เกิดในจิต มีลักษณะปรุงแต่ง”