๑๒๐๑. ตตฺถ จิตฺตํ ตุ ยํ กิญฺจิ ตํ วิชานนลกฺขณํ
สพฺพํ ตเมกโต กตฺวา วิญฺญาณกฺขนฺธตา กตา.
“วิญญาณขันธ์ คือ จิตดวงใดดวงหนึ่งที่มีลักษณะรู้อารมณ์ ”
การกำหนดรูปนาม
๑๒๐๒. จตฺตาโร จ มหาภูตา อุปาทา จตุวีสติ
อฏฺฐวีสติธา เจตํ รูปํ รูปนฺติ คณฺหติ.
“นักปฏิบัติย่อมกำหนดรูป๒ ๘อ ย่าง คือ มหาภูตรูป๔อุปาทายรูป๒ ๔ว่าเป็นรูป”
๑๒๐๓. เอกาสีติยา จิตฺเตน สํยุตฺตา เวทนาทโย
เวทนาสญฺญาสงฺขาร- วิญฺญาณกฺขนฺธสญฺญิตา.
“สภาวธรรมมีเวทนาเป็นต้นที่ประกอบกับ[โลกิย]จิต ๘๑ ดวง ชื่อว่า เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และวิญญาณขันธ์”
๑๒๐๔. จตฺตาโรรูปิโน ขนฺเธ นามนฺติ ปริคณฺหติ
รูปกฺขนฺโธ ภเว รูปํ นามกฺขนฺธา อรูปิโน.
“นักปฏิบัติย่อมกำหนดอรูปขันธ์ ๔ว่าเป็นนาม รูปขันธ์เป็นรูปธรรม นามขันธ์เป็น นามธรรม”
ลักษณะของรูปนาม
๑๒๐๕. รุปฺปนลกฺขณํ รูปํ นามํ นมนลกฺขณํ
อิติ สงฺเขปโต นาม- รูปํ โส ปริคณฺหติ.
“เธอย่อมกำหนดแยกรูปกับนามโดยสังเขปว่ารูปมีลักษณะแปรปรวน นามมีลักษณะ น้อมไป[สู่อารมณ์]”
๑๒๐๖. ผาเลนฺโต วิย ตาลสฺสก นฺทํ ตุ ยมกํ ทฺวิธา
ววตฺถเปติ นามญฺจรูปญฺจาติ ทฺวิธา ปน.