404 อภิธัมมาวตาร
“เธอย่อมกำหนดแยกออกเป็นสองส่วนว่าเป็นรูปและนาม เหมือนดั่งผ่าเหง้าตาล
คู่ออกเป็นสองส่วนฉะนั้น” ไม่มีสิ่งอื่นนอกจากรูปนาม
๑๒๐๗. นามโต รูปโต อญฺโญ สตฺโต วา ปุคฺคโลปิ วา
อตฺตา วา โกจิ นตฺถีติ นิฏฺฐํ คจฺฉติ สพฺพทา.
“เธอเชื่อมั่นว่าสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เป็นสัตว์ บุคคล หรืออัตตา ที่นอกจากรูปและนาม หามีไม่”
๑๒๐๘. เอวํ ววตฺถเปตฺวา โส นามรูปํ สภาวโต
สตฺตสมฺโมหฆาตตฺถํ พหุสุตฺตวเสนิธ.
๑๒๐๙. นามรูปมตฺตญฺเญว นตฺถิ โกจิธ ปุคฺคโล
เอวเมตฺถ ปณฺฑิโต โปโส ววตฺถเปติ ตํ ปน.
“ครั้นเธอกำหนดแยกรูปและนามโดยสภาวะอย่างนี้แล้ว เธอผู้มีปัญญาในพระศาสนา
นี้ย่อมกำหนดแยกรูปและนามว่ามีเพียงรูปนามเท่านั้นในเรื่องนี้ ไม่มีบุคคลใดบุคคลหนึ่งใน รูปนามนี้ โดยคล้อยตามพระสูตรเป็นอันมากเพื่อละความหลงในบุคคล” วุตฺตํ เหตํ-
๑๒๑๐. “ยถาปิ องฺคสมฺภารา โหติ สทฺโท รโถ อิติ
เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ โหติ สตฺโตติ สมฺมุตี”ติ
๗๙
“สมจริงดังคำกล่าวว่า ‘อุปมาดั่งคำว่าร ถย่อมมีด้วยองค์ประกอบรวม ฉันใด เมื่อขันธ์มีอยู่ จึงมีสมมุติ ว่าสัตว์ ฉันนั้น’”
๑๒๑๑. ยถาปิ ทารุยนฺตมฺปิ นิชฺชีวญฺจ นิรีหกํ
ทารุรชฺชุสมาโยเค ตํ คจฺฉติปิ ติฏฺฐติ.
๑๒๑๒. ตเถทํ นามรูปมฺปิ นิชฺชีวญฺจ นิรีหกํ
อญฺญมญฺญสมาโยเค ตํ คจฺฉติปิ ติฏฺฐติ.