“หุ่นยนต์ไม้ที่ปราศจากชีวิตไม่มีความขวนขวาย เมื่อไม้กับเชือกประกอบร่วมกัน หุ่นยนต์จึงเดินหรือยืนได้ ฉันใด แม้รูปนามนี้ก็ปราศจากชีวิตไม่มีความขวนขวาย เมื่อ ประกอบร่วมกันจึงเดินหรือยืนได้ ฉันนั้น”
เตนาหุ โปราณา-
๑๒๑๓. “นามญฺจ รูปญฺจ อิธตฺถิ สจฺจโต
น เหตฺถ สตฺโต มนุโช จ วิชฺชติ
สุญฺญํ อิทํ ยนฺตมิวาภิสงฺขตํ ทุกฺขสฺส ปุญฺโช ติณกฏฺฐสาทิโส”ติ.๘๐
“ดังโบราณาจารย์กล่าวว่า ‘รูปนามมีอยู่จริงในเรื่องนี้ สัตว์หรือบุคคลไม่มีในรูปนามเหล่านี้ รูปนามที่มีปัจจัย ปรุงแต่งนี้เป็นของว่างเปล่าเหมือนหุ่นยนต์ เป็นเพียงกองทุกข์ เปรียบดั่งหญ้าและไม้ฉะนั้น’”
๑๒๑๔. อญฺญมญฺญูปนิสฺสาย ทณฺฑเกสุ ฐิเตสุ หิ
เอกสฺมึ ปตมาเน ตุ ตเถว ปตตีตโร.
“อุปมาว่าเมื่อท่อนไม้ค้ำกันอยู่ ถ้าท่อนหนึ่งล้มไป ท่อนไม้อื่นย่อมล้มไปเช่นกัน”
เตนาหุ โปราณา-
๑๒๑๕. “ยมกํ นามรูปญฺจอุโภ อญฺโญญฺญนิสฺสิตา
เอกสฺมึ ภิชฺชมานสฺมึ อุโภ ภิชฺชนฺติ ปจฺจยา”ติ.๘๑
“ดังโบราณาจารย์กล่าวว่า ‘รูปนามเป็นสภาพคู่กันทั้งสองอย่างอาศัยกัน และเป็นปัจจัยแก่กันและกันเ มื่อ อย่างหนึ่งพินาศก็พินาศไปทั้งคู่’”
๑๒๑๖. อุภินฺนํ นามรูปานํ นามํ นิตฺเตชเมตฺถ ตํ
สเกเนว หิ เตเชน น สกฺโกติ ปวตฺติตุํ.
๑๒๑๗. น พฺยาหรติ โน เสติ น ติฏฺฐติ น คจฺฉติ
น เภเทติ น โจเรติ น ภุญฺชติ น ขาทติ.