Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 412 | >>
๑๐. เราจักเป็นอะไรแล้วเป็นอะไรอีกในอนาคตกาลหรือ
๑๑. เรามีอยู่หรือ
๑๒. เราไม่มีอยู่หรือ
๑๓. เราเป็นอะไรอยู่หรือ
๑๔. เราเป็นอย่างไรอยู่หรือ
๑๕. สัตว์ผู้นี้มาแต่ไหนหรือ
๑๖. สัตว์นั้นจักไปสู่ภพไหนหรือ]

การกำหนดเหตุปัจจัยของรูปนามด้วยกรรมและวิบาก

๑๒๔๒. เอโก กมฺมวิปากานํ วเสนาปิ จ ปณฺฑิโต
เอตสฺส นามรูปสฺสป จฺจยํ ปริคณฺหติ.

“ผู้มีปัญญาบางท่านย่อมกำหนดรู้ปัจจัยของรูปนามนี้โดยเนื่องด้วยกรรมและวิบาก”

[ฎีกาใหม่อธิบายว่า กรรม คือ กรรมวัฏ (วนเวียนกรรม) วิบาก คือวิปากวัฏ (วนเวียน วิบาก) แม้กิเลสวัฏ (วนเวียนกิเลส) ก็นับเข้าในกรรมวัฏ เพราะกิเลสเกิดร่วมกับกรรม]

๑๒๔๓. กมฺมํ จตุพฺพิธํ ทิฏฺฐ- ธมฺมเวทนิยํ ตถา
อุปปชฺชาปราปริยา- โหสิกมฺมวสา ปน.

“กรรมมี ๔ อย่างโดยจำแนกเป็นทิฏฐธรรมเวทนียกรรม อุปปัชชเวทนียกรรม อปราปริยเวทนียกรรม และอโหสิกรรม”

ตตฺถ เอกชวนวีถิยํ สตฺตสุจิตฺเตสุกุสลา วา อกุสลา วา ปฐมชวนเจตนา ทิฏฺฐธมฺม-เวทนียกมฺมํ นาม. ตํ อิมสฺมึเยว อตฺตภาเว วิปากํ เทติ. ตถา อสกฺโกนฺตํ ปน “อโหสิกมฺมํ นา-โหสิกมฺมวิปาโก, น ภวิสฺสติกมฺมวิปาโก, นตฺถิกมฺมวิปาโก”ติ ๘๓ อิมสฺสติกสฺส วเสน อโหสิ กมฺมํ นาม โหติ.อ ตฺถสาธิกา ปน สตฺตมชวนเจตนา อุปปชฺชเวทนียกมฺมํ นาม. ตมนนฺตเร อตฺตภาเว วิปากํ เทติ. ตถา อสกฺโกนฺตํ วุตฺตนเยน อโหสิกมฺมํ นาม โหติ.อุภินฺนมนฺตเร ปญฺจ ชวนเจตนา อปราปริยเวทนียกมฺมํ นาม. ตมนาคเต ยทา โอกาสํ ลภติ, ตทา วิปากํ เทติ.
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka