Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 414 | >>

อุตฺตร) แทน โดย ชลช เป็นคำไวพจน์ของ ปทุม ตสฺส สิสฺโส มหาปญฺโญ ปุปฺผนาโม พหุสฺสุโต สาสนํ อนุรกฺขนฺโต ชมฺพุทีเป ปติฏฺฐิโต.๘๕

“ศิษย์ของพระติสสะนั้นมีปัญญามาก ชื่อว่าพระสุมนะ เป็นพหูสูตร ตามสืบทรงพระศาสนา พำนักอยู่ในชมพูทวีป” คำว่าปุปฺผ (ดอกไม้)ใ ช้แทน สุมน (ดอกมะลิ) จึงเป็นสมานสัททปเหฬี ดังคำอธิบายใน สารัตถทีปนีว่า ปุปฺผนาโมติ สุมนตฺเถโร.๘๖

“คำว่า ปุปฺผนาโม (ผู้มีชื่อของดอกไม้) หมายถึง พระสุมนเถระ”]

๑๒๔๕. อญฺญํ จตุพฺพิธํ กมฺมํ ชนกํ อุปถมฺภกํ
ตถูปปีฬกํ กมฺม- มุปฆาตกเมว จ.

“อีกนัยหนึ่ง กรรมมี๔อ ย่าง คือ ชนกกรรม (กรรมให้ผลใหม่)อุปถัมภกกรรม (กรรมอุปถัมภ์)อุปปีฬกกรรม (กรรมบีบคั้น) และอุปฆาตกกรรม (กรรมตัดรอน)”

ตตฺถ ชนกํ นาม กุสลํ วา อกุสลํ วา กมฺมํ ปฏิสนฺธิยมฺปิ ปวตฺเตปิ รูปารูปวิปากกฺ-ขนฺเธ ชเนติ.อุปตฺถมฺภกํ ปน วิปากํ ชเนตุํ นส กฺโกติ.อ ญฺเญน กมฺเมน ทินฺนาย ปฏิสนฺธิยา ชนิเต วิปาเก อุปฺปชฺชนกสุขทุกฺขํ อุปตฺถมฺเภติ. อทฺธานํ ปวตฺเตติ. อุปปีฬกํ ปน อญฺเญน กมฺเมน ทินฺนาย ปฏิสนฺธิยา ชนิเต วิปาเก อุปฺปชฺชนกสุขทุกฺขํ ปีเฬติพาธติ.อ ทฺธานํ ปวตฺติตุํ น เทติ. อุปฆาตกํ ปน สยํ กุสลมฺปิ อกุสลมฺปิ สมานํ อญฺญํ ทุพฺพลกมฺมํ ฆาเตตฺวา ตสฺส วิปากํ ปฏิพาหิตฺวา อตฺตโน วิปากสฺส โอกาสํ กโรติ. เอวํ ปน กมฺเมน โอกาเส กเต ตํวิปาก-มุปฺปนฺนํ นาม โหติ.อิติอิมํ ทฺวาทสวิธํ กมฺมํ กมฺมวฏฺเฏ ปกฺขิปิตฺวา เอวเมโก กมฺมวิปาก-วเสน นามรูปสฺสป จฺจยปริคฺคหํ กโรติ.

“ชนกกรรม(กรรมให้ผลใหม่)คือ กรรมที่เป็นกุศลหรืออกุศลซึ่งก่อให้เกิดวิบาก-ขันธ์ที่เป็นรูปนามในปฏิสนธิกาลและปวัตติกาล อุปถัมภกกรรม(กรรมอุปถัมภ์)คือ กรรมที่ก่อให้เกิดผลไม่ได้ แต่ทำหน้าที่อุปถัมภ์

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka