สุขทุกข์ที่เกิดขึ้นแล้วให้อยู่นานเมื่อกรรมอื่นให้ปฏิสนธิและก่อให้เกิดผลแล้ว อุปปีฬกกรรม(กรรมบีบคั้น) คือ กรรมบีบคั้นสุขทุกข์ที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้อยู่นาน ในเมื่อกรรมอื่นให้ปฏิสนธิและก่อให้เกิดผลแล้ว อุปฆาตกกรรม(กรรมตัดรอน) คือ กรรมที่เป็นกุศลหรืออกุศลซึ่งตัดรอนกรรมอื่น ที่อ่อนกำลังแล้วกำจัดผลของกรรมนั้นให้โอกาสแก่ผลของตน เมื่อกรรมให้โอกาสอย่างนี้ ผล ของอุปฆาตกกรรมย่อมเกิดขึ้น โดยประการดังนี้ ผู้มีปัญญาบางท่านย่อมกำหนดรู้ปัจจัยของรูปนามโดยคล้อยตาม กรรมและวิบาก โดยนับกรรม ๑๒ อย่างเข้าในกรรมวัฏอย่างนี้”
อิติเอวํ กมฺมวิปากวฏฺฏวเสน นามรูปสฺส ปวตฺตึ ทิสฺวา “ยถา อิทํ เอตรหิ, เอว-มตีเตปิ อทฺธาเน กมฺมวิปากวเสน ปจฺจยโต ปวตฺติตฺถ, อนาคเตปิ ปวตฺติสฺสตี”ติอิติกมฺมญฺ-เจว วิปาโก จาติกมฺมวิปากวเสน โลโก ปวตฺตตีติตํ สมนุปสฺสติ.ต สฺเสวํ สมนุปสฺสโต สพฺพา โสฬสวิธา กงฺขา ปหิยฺยติ.
“เธอเห็นความเป็นไปของรูปนามโดยคล้อยตามกรรมวัฏและวิปากวัฏเช่นนี้แล้ว ย่อมเข้าใจว่ารูปนามในปัจจุบันย่อมเป็นไปเพราะปัจจัยโดยเนื่องด้วยกรรมและวิบาก ฉันใด รูปนามในอดีตและอนาคตย่อมเป็นไปเพราะปัจจัยโดยเนื่องด้วยกรรมและวิบาก ฉันนั้น โดยประการดังนี้ เธอพิจารณาเห็นรูปนามว่าสัตว์โลกย่อมเป็นไปโดยคล้อยตาม กรรมและวิบาก เมื่อเธอรู้เห็นอย่างนี้แล้วย่อมละความสงสัย ๑๖ อย่างทั้งหมดได้”
๑๒๔๖. เหตุผลสฺส สมฺพนฺธ- วเสเนว ปวตฺตติ
เกวลํ นามรูปนฺติ สมฺมา สมนุปสฺสติ.
“เธอย่อมพิจารณาเห็นโดยชอบว่า รูปนามล้วนๆ ย่อมเป็นไปโดยมีเหตุและผล เกี่ยวเนื่องกัน”
๑๒๔๗. เอวํ การณโต อุทฺธํ การณํ น จ ปสฺสติ
ปากปวตฺติโต อุทฺธํ น ปากปฏิเวทกํ.
“เธอไม่เห็นผู้ทำนอกเหนือไปจากการกระทำ ทั้งไม่เห็นผู้เสวยผลนอกเหนือไปจาก