นีลาทิเภทํ อารมฺมณํ สญฺชานาตีติสญฺญา. สา สญฺชานนลกฺขณา, ปจฺจาภิญฺญาณ-กรณรสา วฑฺฒกิสฺสอ ภิญฺญาณกรณมิว, ยถาคหิตนิมิตฺตวเสน อภินิเวสกรณปจฺจุปฏฺฐานา, ยโถปฏฺฐิตวิสยปทฏฺฐานา.
“สัญญา คือ สภาวะหมายรู้อารมณ์ต่างๆ มีสีเขียวเป็นต้น สัญญา มีสภาพหมายรู้ มีหน้าที่กระทำความหมายรู้ต่อมาอีก เหมือนการกระทำเครื่องหมายของ นายช่าง มีการกระทำความใส่ใจโดยความเป็นอารมณ์ตามที่ถือเอาแล้วเป็นเครื่อง ปรากฏ มีอารมณ์ตามที่ปรากฏแล้วเป็นเหตุใกล้”
เจตยตีติเจตนา. สทฺธึ อตฺตนา สมฺปยุตฺตธมฺเม อารมฺมเณ อภิสนฺทหตีติอตฺโถ. สา เจตยิตลกฺขณา, อายูหนรสา, สํวิทหนปจฺจุปฏฺฐานา สกกิจฺจปรกิจฺจสาธกา เชฏฺฐสิสฺสมหา-วฑฺฒกิอาทโย วิย.
“เจตนา คือ สภาวะตั้งใจ หมายความว่า สืบต่อธรรมที่เกิดร่วมกับตนไว้ในอารมณ์ เจตนา มีสภาพตั้งใจ มีหน้าที่ขวนขวาย มีความจัดแจงเป็นเครื่องปรากฏ เหมือนศิษย์เอกและหัวหน้าช่างไม้เป็นต้น ผู้ทำกิจของตนและกิจของผู้อื่นให้สำเร็จ”
[เมื่อศิษย์เอกเป็นหัวหน้านำท่องบ่นสาธยาย ศิษย์คนอื่นก็สาธยายตาม หรือเมื่อหัวหน้าช่างไม้ ทำงาน ลูกมือก็ทำงานตาม ดังนั้น เจตนาจึงเหมือนศิษย์เอกและหัวหน้าช่างไม้]
วิตกฺเกตีติ วิตกฺโก, วิตกฺกนํ วา วิตกฺโก.
“วิตก คือ สภาวะตรึก อีกนัยหนึ่ง วิตก คือ ความตรึก”