Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 58 | >>

อีกนัยหนึ่ง อโทสะ คือ ความไม่ประทุษร้ายนั่นเอง”

[คำว่า อโทส มีความหมาย ๓ ประการ คือ

  • สภาวะทำให้ไม่ประทุษร้าย = ทุสฺสนฺติ เตนาติ โทโส, น โทโส อโทโส (ลง ณ ปัจจัย ในกรณสาธนะ)
  • สภาวะไม่ประทุษร้าย = ทุสฺสตีติ โทโส, น โทโส อโทโส (ลง ณ ปัจจัยในกัตตุสาธนะ)
  • ความไม่ประทุษร้าย = ทุสฺสนํ โทโส, น โทโส อโทโส (ลง ณ ปัจจัยในภาวสาธนะ)]
โส อจณฺฑิกฺกลกฺขโณ, อวิโรธลกฺขโณ วา อนุกูลมิตฺโต วิย, อาฆาตวินยนรโส, ปริ-ฬาหวินยนรโส วา จนฺทนํ วิย, โสมฺมภาวปจฺจุปฏฺฐาโน ปุณฺณจนฺโท วิย.

“อโทสะ มีสภาพไม่ดุร้าย หรือมีสภาพไม่ขัดแย้ง เหมือนมิตรเกื้อกูล มีหน้าที่กำจัดความอาฆาต หรือมีหน้าที่กำจัดความเร่าร้อนเหมือนไม้จันทน์ มีความสงบเย็นเป็นเครื่องปรากฏเหมือนพระจันทร์เพ็ญ”

[ฉบับมูลนิธิภูมิพโลฯ (หน้า ๖๙) มีข้อความเกี่ยวกับอโมหเจตสิกแ ต่ในฉบับมหาจุฬาฯ ฉบับ ฉัฏฐสังคายนา และฉบับเทวนาครีไม่มีเรื่องนี้ ความจริงอโมหะก็คือปัญญาที่กล่าวมาแล้วจึงไม่ควร มีซ้ำอีก]

กายทุจฺจริตาทีหิหิรียตีติ หิรี.ล ชฺชาเยตํ อธิวจนํ. เตหิเยว โอตฺตปฺปตีติโอตฺตปฺปํ. ปาปโต อุพฺเพคสฺเสตํ อธิวจนํ.ต ตฺถ ปาปโต ชิคุจฺฉนลกฺขณา หิรี, โอตฺตาสลกฺขณํ โอตฺตปฺปํ. อุโภปิ ปาปานํ อกรณรโส, ปาปโต สงฺโกจนปจฺจุปฏฺฐานา, อตฺตคารวปรคารวปทฏฺฐานา. อิเม ธมฺมา โลกปาลาติทฏฺฐพฺพา.

“หิริ คือ สภาวะละอายต่อกายทุจริตเป็นต้น คำนี้เป็นชื่อของความละอาย โอตตัปปะ คือ สภาวะสะดุ้งกลัวต่อ[ผลของ]กายทุจริตเป็นต้น คำนี้เป็นชื่อของความ สะดุ้งกลัว หิริ มีสภาพละอายต่อบาป โอตตัปปะ มีสภาพสะดุ้งกลัวต่อ[ผลของ]บาป

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka