จิตเป็นเครื่องปรากฏ มีนามขันธ์และจิตเป็นเหตุใกล้ โปรดทราบว่า ธรรมเหล่านี้เป็นปฏิปักษ์ต่อกิเลสมีนิวรณ์เป็นต้นอื่น[จากอุทธัจจะ และถีนมิทธะ] ซึ่งทำให้นามขันธ์และจิตไม่เหมาะสมในกิริยา”
กายปาคุญฺญภาโว กายปาคุญฺญตา. จิตฺตปาคุญฺญภาโว จิตฺตปาคุญฺญตา. กายจิตฺตานํ อเคลญฺญภาวลกฺขณา, กายจิตฺตานํ เคลญฺญนิมฺมทนรสา, นิราทีนวปจฺจุปฏฺฐานา, กายจิตฺต-ปทฏฺฐานา, กายจิตฺตานํ เคลญฺญภาวกรอสฺสทฺธาทิกิเลสปฺปฏิปกฺขภูตาติ ทฏฺฐพฺพา.
“กายปาคุญญตา คือ ความคล่องแคล่วแห่งนามขันธ์ จิตตปาคุญญตา คือ ความคล่องแคล่วแห่งจิต เจตสิกทั้งสองอย่างนี้ มีสภาพสบายแห่งนามขันธ์และจิต มีหน้าที่กำจัดความไม่สบายแห่งนามขันธ์และจิต มีความไม่มีโทษ[คือกิเลส]เป็นเครื่องปรากฏ มีนามขันธ์และจิตเป็นเหตุใกล้ โปรดทราบว่า ธรรมเหล่านี้เป็นปฏิปักษ์ต่อกิเลสมีความไม่ศรัทธาเป็นต้นอื่นที่ทำ ให้นามขันธ์และจิตไม่สบาย”
กายสฺสอุชุกภาโว กายุชุกตา. จิตฺตสฺสอุชุกภาโว จิตฺตุชุกตา. กายจิตฺตานํ อกุฏิล-ภาวลกฺขณา, กายจิตฺตานํ อชฺชวลกฺขณา วา, กายจิตฺตานํ กุฏิลภาวนิมฺมทนรสา, อชิมฺหตา-ปจฺจุปฏฺฐานา, กายจิตฺตปทฏฺฐานา, กายจิตฺตานํ กุฏิลภาวกรมายาสาเฐยฺยาทิกิเลสปฺปฏิปกฺข-ภูตาติทฏฺฐพฺพา.
“กายุชุกตา คือ ความเที่ยงตรงแห่งนามขันธ์ จิตตุชุกตา คือ ความเที่ยงตรงแห่งจิต เจตสิกทั้งสองอย่างนี้ มีสภาพไม่คดโกงแห่งนามขันธ์และจิตห รือมีสภาพตรงแห่ง นามขันธ์และจิต มีหน้าที่กำจัดความไม่เที่ยงตรงแห่งนามขันธ์และจิต มีความตรงไม่คดงอเป็นเครื่องปรากฏ