มีนามขันธ์และจิตเป็นเหตุใกล้ โปรดทราบว่า ธรรมเหล่านี้เป็นปฏิปักษ์ต่อกิเลสมีมารยาและสาไถยเป็นต้นที่ทำ ความคดโกงแก่นามขันธ์และจิต”
ฉนฺโทติกตฺตุกมฺยตาเยตํ อธิวจนํ.ต สฺมา โส กตฺตุกมฺยตาลกฺขโณ ฉนฺโท, อารมฺมณ-ปริเยสนรโส, อารมฺมเณน อตฺถิกตาปจฺจุปฏฺฐาโน, ตเทวสฺส ปทฏฺฐาโน.
“คำว่าฉันทะนี้ เป็นชื่อของความต้องการจะทำ ดังนั้น ฉันทะ มีสภาพต้องการจะทำ มีหน้าที่แสวงหาอารมณ์ มีความต้องการอารมณ์เป็นเครื่องปรากฏ มีอารมณ์นั้นแหละเป็นเหตุใกล้”
อธิมุจฺจนํ อธิโมกฺโข. โส สนฺนิฏฺฐานลกฺขโณ, อสํสปฺปนรโส, นิจฺฉยปจฺจุปฏฺฐาโน, สนฺ-นิฏฺเฐยฺยธมฺมปทฏฺฐาโน, อารมฺมเณ นิจฺจลภาเวน อินฺทขีโล วิย ทฏฺฐพฺโพ.
“อธิโมกข์คือ ความตัดสิน อธิโมกข์ มีสภาพตกลงใจ มีหน้าที่ไม่รวนเร มีการตัดสินชี้ขาดเป็นเครื่องปรากฏ มีธรรมที่พึงตัดสินเป็นเหตุใกล้ พึงทราบว่าอธิโมกข์เหมือนเสาเขื่อน เพราะไม่หวั่นไหวในอารมณ์”
เตสุ เตสุ ธมฺเมสุ มชฺฌตฺตภาโว ตตฺรมชฺฌตฺตตา. สา จิตฺตเจตสิกานํ สมวาหิต-ลกฺขณา, อูนาธิกตานิวารณรสา ปกฺขปาตุปจฺเฉทนรสา วา, มชฺฌตฺตภาวปจฺจุปฏฺฐานา.
“ตัตรมัชฌัตตตา คือ ความเป็นกลางในธรรมนั้นๆ ตัตรมัชฌัตตตา มีสภาพยังจิตและเจตสิกให้ดำเนินไปเสมอกัน มีหน้าที่ห้ามความหย่อนและความยิ่งไป หรือมีหน้าที่กำจัดความ ตกไปในฝ่าย[ที่ยิ่งหรือหย่อน]