คำว่าวิถีปฏิปาทกมนสิการ(มนสิการที่ยังวิถีจิตให้เป็นไป) นี้ เป็นชื่อของปัญจ-ทวาราวัชชนจิต คำว่าชวนปฏิปาทกมนสิการ(มนสิการที่ยังชวนะให้เป็นไป) นี้ เป็นชื่อของมโน-ทวาราวัชชนจิต มนสิการเหล่านั้น[ วิถีปฏิปาทกมนสิการ และชวนปฏิปาทกมนสิการ] ไม่พึงประสงค์ ในเรื่องนี้”
กรุณาติปรทุกฺเข สติสาธูนํ หทยกมฺปนํ กโรตีติกรุณา, กินาติวินาเสติวา ปร-ทุกฺขนฺติ กรุณา.
“ในคำว่ากรุณานั้นกรุณาคือ สภาวะกระทำความหวั่นใจแก่สัตบุรุษเมื่อผู้อื่นมี ทุกข์ อีกนัยหนึ่ง กรุณา คือ สภาวะทำลายทุกข์ของผู้อื่น”
[คำว่า กรุณา มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- สภาวะกระทำความหวั่นใจแก่สัตบุรุษ = สาธูนํ หทยกมฺปนํ กโรตีติกรุณา (กร ธาตุ= กระทำ +รุณปัจจัย)
- สภาวะทำลายทุกข์ของผู้อื่น=กินาติวินาเสติปรทุกฺขนฺติกรุณา (กิธาตุ= ทำลาย +รุณ ปัจจัย)]
สา ปรทุกฺขาปนยนาการปฺปวตฺติลกฺขณา, ปรทุกฺขาสหนรสา, อวิหึสาปจฺจุปฏฺฐานา, ทุกฺขาภิภูตานํ อนาถภาวทสฺสนปทฏฺฐานา.
“กรุณา มีสภาพเป็นไปโดยอาการกำจัดทุกข์ของผู้อื่น มีหน้าที่ทนเห็นทุกข์ของผู้อื่นไม่ได้ มีความไม่เบียดเบียนเป็นเครื่องปรากฏ มีการพบเห็นว่าผู้ถูกทุกข์ครอบงำไม่มีที่พึ่งเป็นเหตุใกล้”
โมทนฺติ ตาย, สยํ วา โมทตีติ มุทิตา.