“มุทิตา คือ สภาวะทำให้ยินดี อีกนัยหนึ่ง มุทิตา คือ สภาวะยินดี”
[คำว่า มุทิตา มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- สภาวะทำให้ยินดี = โมทนฺติ ตายาติ มุทิตา (ลง ต ปัจจัยในกรณสาธนะ)
- สภาวะยินดี = โมทตีติ มุทิตา (ลง ต ปัจจัยในกัตตุสาธนะ)]
สา ปโมทนลกฺขณา, อนิสฺสายนรสา, อรติวิฆาตปจฺจุปฏฺฐานา, สตฺตานํ สมฺปตฺติ-ทสฺสนปทฏฺฐานา.
“มุทิตา มีสภาพยินดี มีหน้าที่ไม่ริษยา มีการกำจัดความไม่รื่นรมย์[ในกุศล]เป็นเครื่องปรากฏ”
เกจิปน เมตฺตุเปกฺขาโยปิ อนิยเต อิจฺฉนฺติ,ตํ น คเหตพฺพํ.อ ตฺถโต หิอโทโส เอว เมตฺตา, ตตฺรมชฺฌตฺตุเปกฺขาเยว อุเปกฺขาติ.
“บางคนอ้างว่าเมตตาและอุเบกขาเป็นอนิยตโยคีเจตสิกอีกด้วย มตินั้นไม่พึงเชื่อถือ เพราะโดยสภาวะ เมตตาคืออโทสะ และอุเบกขาก็คือตัตรมัชฌัตตตานั่นเอง”
[คำว่า บางคน (เกจิ) แสดงการคัดค้านมติที่บุคคลเหล่านั้นกล่าวไว้ พึงทราบเหมือนอย่างนี้ ในที่ทุกแห่ง]
กายทุจฺจริตโต วิรติกายทุจฺจริตวิรติ. เอเสว นโย เสเสสุปิ ทฺวีสุ.ล กฺขณาทิโต ปน เอตา ติสฺโสปิ วิรติโย กายทุจฺจริตาทิวตฺถูนํ อวีติกฺกมลกฺขณา, กายทุจฺจริตาทิวตฺถุโต สงฺโกจน-รสา, อกิริยปจฺจุปฏฺฐานา, สทฺธาหิริโอตฺตปฺปอปฺปิจฺฉตาทิคุณปทฏฺฐานา. เกจิปน อิมาสุเอเกกํ นิยตํ วิรตึ อิจฺฉนฺติ. เอวํ กามาวจรปฐมมหากุสลจิตฺเตน อิเม เตตฺตึสว าจ ตุตฺตึสว าธ มฺมา สมฺปโยคํ คจฺฉนฺตีติเวทิตพฺพา.
“กายทุจจริตวิรติ คือ การงดเว้นจากทุจริตทางกาย