Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 67 | >>

[เวทนาเจตสิกที่ประกอบในมหากุศลจิตดวงที่ ๑ที่ ๒ที่ ๓ และที่ ๔เ ป็นโสมนัสเวทนา ส่วนเวทนาที่ประกอบในมหากุศลจิตดวงที่ ๕เ ป็นอุเบกขาเวทนา ต่างกันเพียงเปลี่ยนจากโสมนัสเป็น อุเบกขาเท่านั้น เจตสิกดวงอื่นมีได้ตามสมควร]

สา ปน อิฏฺฐานิฏฺฐวิปรีตานุภวนลกฺขณา, ปกฺขปาตุปจฺเฉทนรสา. ยถา จ ปญฺจเมน, เอวํ ฉฏฺเฐนาปิ. สสงฺขารมตฺตเมว โหติวิเสโส. สตฺตเมน ปน ฐเปตฺวา ปญฺญํ อวเสสา เอก-ตึสว าทฺวตฺตึสว าธ มฺมา โหนฺติ. ตถา อฏฺฐเมนาปิ. สสงฺขารมตฺตเมว วิเสโส. เอวํ ตาว กามา-วจรกุสลเจตสิกา เวทิตพฺพา.

“อุเบกขาเวทนา มีสภาพเสวยอารมณ์ตรงกันข้ามกับอิฏฐารมณ์และอนิฏฐารมณ์ มีหน้าที่กำจัดความเข้าไปในฝักฝ่าย เจตสิกเหล่านั้นย่อมถึงการประกอบใน[มหากุศล]จิตดวงที่ ๕ ฉันใด ย่อมถึงการ ประกอบใน[มหากุศล]จิตดวงที่ ๖ฉันนั้น ความมีสังขารเท่านั้นในจิตดวงนี้ เป็นความต่างกัน เจตสิกอื่น ๓๑ หรือ ๓๒ ดวง เว้นปัญญา ย่อมเกิดใน[มหากุศล]จิตดวงที่ ๗ เช่นเดียวกันนี้ เจตสิกดังกล่าวย่อมเกิดใน[มหากุศล]จิตดวงที่ ๘ ความมีสังขาร เท่านั้นในจิตดวงนี้ เป็นความต่างกัน โดยประการดังนี้ โปรดทราบกามาวจรกุศลเจตสิกก่อน”

๘๑. อุเปกฺขายุตฺตจิตฺเตสุ น ทุกฺขสุขปีติโย
ชายนฺเตว วิสุํ ปญฺจก รุณามุทิตาทโย.

“ทุกขเวทนา สุขเวทนา และปีติ ย่อมไม่เกิดขึ้นในจิตที่ประกอบด้วยอุเบกขาเวทนา เจตสิก ๕ ดวง คือ กรุณา มุทิตา และวิรตี ๓ ย่อมเกิดทีละดวงเท่านั้น”

เจตสิกที่ประกอบในรูปาวจรจิต

อวเสเสสุปน รูปาวจรจิตฺตสมฺปยุตฺตา รูปาวจรา. ตตฺถ ปฐมจิตฺตสมฺปยุตฺตา ตาว กามาวจรปฐมจิตฺเต วุตฺเตสุฐเปตฺวา วิรติตฺตยํ อวเสสา เวทิตพฺพา. วิรติโย ปน กามาวจร-กุสลโลกุตฺตเรเสฺวว อุปฺปชฺชนฺติ,นอ ญฺเญสุ.ทุติเยน วิตกฺกวชฺชา ทฺวตฺตึส วา เตตฺตึสว า .
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka