“วิจิกิจฉา มีสภาพสงสัย มีหน้าที่หวั่นไหว[ในอารมณ์] มีการตัดสินไม่ได้เป็นผล มีความไม่ใส่ใจโดยแยบคายเป็นเหตุใกล้ ข้อความที่เหลือ มีนัยที่กล่าวไว้แล้ว”
ทฺวาทสเมน อุทฺธจฺจสมฺปยุตฺเตน สมฺปยุตฺตา สรูเปนาคตา วิจิกิจฺฉาสหคเต วุตฺเตสุ วิจิกิจฺฉาหีนา อุทฺธจฺจํ สรูเปน อาคตํ.ต สฺมา เตรเสว โหนฺติ.วิจิกิจฺฉาย อภาเวน ปเนตฺถอ ธิ-โมกฺโข อุปฺปชฺชติ. เตน สทฺธึ จุทฺทส โหนฺติ.อ ธิโมกฺขสมฺภวโต สมาธิพลวา โหติ.อ ธิโมกฺข-มนสิการา เทฺว เยวาปนกา. เตหิสห ปนฺนรเสว โหนฺติ. เอวํ ตาว อกุสลเจตสิกา เวทิตพฺพา.
“เจตสิกที่ประกอบในจิตดวงที่ ๑๒ อันเกิดร่วมกับอุทธัจจะ ตรัสไว้โดยระบุชื่อคือ เจตสิกในบรรดาเจตสิกที่กล่าวแล้วในจิตที่ประกอบกับวิจิกิจฉา เว้นวิจิกิจฉา และอุทธัจจะ ตรัสไว้โดยระบุชื่อดังนั้นจึงรวมเป็น ๑๓ ดวง อธิโมกข์ย่อมเกิดขึ้นในจิตดวงนี้ เพราะไม่มี วิจิกิจฉา จึงรวมเป็น ๑๔ ดวงพร้อมทั้งอธิโมกข์นั้น สมาธิ(เอกัคคตา) ย่อมมีกำลัง เพราะ มีอธิโมกข์ เยวาปนกเจตสิกมี๒ ดวง คืออ ธิโมกข์ และมนสิการ จึงรวมเป็น ๑๕ ดวงพร้อม ด้วยอธิโมกข์และมนสิการ โดยประการดังนี้ โปรดทราบอกุศลเจตสิกก่อน”
[ฎีกาใหม่อธิบายว่า เอกัคคตาในอุทธัจจสหคตจิตได้รับสหายคืออธิโมกข์ จึงมีกำลังจัดเป็น สมาธิมรรคและสมาธิพละเป็นต้น เหมือนบุรุษที่ได้รับการสนับสนุนจากมิตรเกื้อกูล]
อัพยากตเจตสิก
อิทานิอพฺยากตา วุจฺจนฺติ.อ พฺยากตา ปน ทุวิธา วิปากกิริยเภทโต. ตตฺถวิปากา กุสลา วิยภูมิวเสน จตุพฺพิธา กามาวจรํ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ โลกุตฺตรญฺเจติ.ต ตฺถ กามาวจร-วิปากา สเหตุกาเหตุกวเสน ทุวิธา.
“บัดนี้ ข้าพเจ้าจะกล่าวอัพยากตเจตสิก