Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 95 | >>

“โมหะ อหิริกะ อโนตตัปปะ และอุทธัจจะ ย่อมเกิดได้เสมอในอกุศลจิต ๑๒”

๑๐๘. โลโภ โทโส จ โมโห จ มาโน ทิฏฺฐิ จ สํสโย
มิทฺธมุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ถินํ มจฺฉริยมฺปิ จ.
๑๐๙. อหิรีกมโนตฺตปฺปํ อิสฺสา จ โทมนสฺสกํ
เอเต อกุสลา วุตฺตา เอกนฺเตน มเหสินา.

“เจตสิก [๑๕ ดวง] เหล่านี้ คือ โลภะ โทสะ โมหะ มานะ ทิฏฐิ วิจิกิจฉา มิทธะ อุทธัจจะ กุกกุจจะ ถีนะ มัจฉริยะ อหิริกะ อโนตตัปปะ อิสสา และโทมนัส พระพุทธองค์ตรัส ว่าเป็นอกุศลแน่นอน [อกุศลเจตสิก]”

[โทมนัสเวทนาประกอบกับอกุศลจิตแน่นอน จึงกล่าวโทมนัสเวทนาไว้ในอกุศลเจตสิกโดย อ้อม ความจริงอกุศลเจตสิกมี๑๔ ดวงเท่านั้น]

๑๑๐. โลโภ อฏฺฐสุ นิทฺทิฏฺโฐ วุตฺตา จตูสุ ทิฏฺฐิ ตุ
มาโน ทิฏฺฐิวิยุตฺเตสุ โทโส ทฺวีเสฺวว ชายเต.

“โลภะแสดงไว้ในโลภมูลจิต ๘ ทิฏฐิตรัสไว้ในจิตที่ประกอบกับทิฏฐิ ๔ มานะตรัสไว้ในจิตที่ไม่ประกอบกับทิฏฐิ ๔ โทสะย่อมเกิดในโทสมูลจิต ๒”

๑๑๑. อิสฺสามจฺเฉรกุกฺกุจฺจา ทฺวีสุ ชายนฺติ โน สห
วิจิกิจฺฉา ปเนกสฺมึ ถินมิทฺธํ ตุ ปญฺจสุ.

“อิสสา มัจฉริยะ และกุกกุจจะ ย่อมเกิดในโทสมูลจิต ๒ และไม่ประกอบพร้อมกัน วิจิกิจฉาย่อมเกิดในจิตดวงหนึ่งที่ประกอบกับวิจิกิจฉา ถีนมิทธะย่อมเกิดในอกุศลสสังขาริกจิต ๕”

๑๑๒. ผสฺโส จ เวทนา สญฺญา เจตนา ชีวิตํ มโน
วิตกฺโก จ วิจาโร จ ปีติ วีริยสมาธิ จ.
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka