สักกปัญหสูตร

สรุปเนื้อหา สักกปัญหสูตร โดยย่อ

สักกปัญหสูตร เป็นพระสูตรสำคัญในทีฆนิกาย มหาวรรค แห่งพระสุตตันตปิฎก ที่กล่าวถึงการสนทนาธรรมระหว่างพระพุทธเจ้ากับท้าวสักกะจอมเทพ (พระอินทร์) ณ ถ้ำอินทสาละ ภูเขาเวทิยกะ ใกล้หมู่บ้านอัมพสัณฑ์ กรุงราชคฤห์

ท้าวสักกะมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค จึงได้ชวนปัญจสิขคันธรรพบุตรและเหล่าเทวดาชั้นดาวดึงส์มาเข้าเฝ้า โดยปัญจสิขะได้ดีดพิณขับเพลงเพื่อบูชาพระพุทธเจ้าและขออนุญาตให้ท้าวสักกะได้เข้าเฝ้าและทูลถามปัญหา

ปัญหาหลักที่ท้าวสักกะทูลถามพระผู้มีพระภาคคือ อะไรเป็นเครื่องผูกมัดสัตว์ทั้งหลาย ทั้งเทวดา มนุษย์ อสูร นาค และคนธรรพ์ ให้ยังคงมีความขัดแย้ง ความเป็นศัตรู และความทุกข์ ทั้งที่ปรารถนาจะพ้นจากสิ่งเหล่านี้ พระพุทธเจ้าทรงตอบว่า เครื่องผูกมัดใจเหล่านั้นคือ อิจฉา (ความริษยา) และ มัจฉริยะ (ความตระหนี่) พระองค์ยังทรงอธิบายถึงเหตุปัจจัยที่ทำให้เกิดความริษยาและความตระหนี่ ไล่เรียงไปตั้งแต่ความรักความชัง อารมณ์ที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจ ความวิตก ตลอดจนปปัญจธรรม อันได้แก่ โสมนัส โทมนัส และอุเบกขา

พระองค์ทรงชี้ทางแห่งการหลุดพ้นจากกิเลสเหล่านี้ ด้วยการประพฤติสำรวมในศีลคือปาฏิโมกขสังวร การสำรวมอินทรีย์ และการละความพอใจในกามคุณที่ทำให้เกิดอกุศล ในพระสูตรนี้ยังมีเรื่องราวของโคปิกา (โกปกเทพบุตร) สตรีผู้มีศรัทธาในพระพุทธเจ้าที่ปรารถนาจะเกิดเป็นชายและได้เกิดเป็นเทพบุตรในดาวดึงส์ อันเป็นเครื่องยืนยันอานิสงส์ของการตั้งมั่นในธรรม เมื่อจบพระธรรมเทศนา ท้าวสักกะจอมเทพและเทวดาอีกแปดหมื่นองค์ก็ได้ดวงตาเห็นธรรม บรรลุโสดาปัตติผล