มหาสุทัสสนสูตร

มหาสุทัสสนสูตร (ทีฆนิกาย DN 17) เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระอานนท์ ณ เมืองกุสินารา ก่อนปรินิพพานไม่นาน เพื่อตอบคำทูลของพระอานนท์ที่เห็นว่ากุสินาราเป็นเมืองเล็ก ไม่สมควรที่พระตถาคตจะปรินิพพาน พระพุทธองค์จึงทรงเล่าเรื่องอดีตชาติของพระองค์เมื่อครั้งเป็นพระเจ้ามหาสุทัสสนะ จักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ ซึ่งเป็นผู้ปกครองกรุงกุสาวดี ซึ่งก็คือเมืองกุสินาราในอดีตนั่นเอง

กรุงกุสาวดีในยุคของพระเจ้ามหาสุทัสสนะเป็นมหานครที่รุ่งเรือง มั่งคั่ง และมีผู้คนหนาแน่นดุจเมืองสวรรค์ มีกำแพง ๗ ชั้น และเต็มไปด้วยเสียงอึกทึกครึกโครมถึง ๑๐ ชนิดทั้งวันทั้งคืน พระเจ้ามหาสุทัสสนะทรงเป็นพระราชาผู้ทรงธรรม ทรงมีรัตนะ ๗ ประการ ได้แก่ จักรแก้ว ช้างแก้ว ม้าแก้ว มณีแก้ว นางแก้ว คหบดีแก้ว (ขุนคลังแก้ว) และปรินายกแก้ว (ขุนพลแก้ว) นอกจากนี้ยังทรงมีคุณสมบัติพิเศษ ๔ ประการคือ มีรูปงาม มีอายุยืน มีโรคน้อย และเป็นที่รักของมหาชน

แม้จะทรงครอบครองสมบัติและอำนาจอันยิ่งใหญ่ พระเจ้ามหาสุทัสสนะก็ทรงตระหนักในความไม่เที่ยงของสังขาร ทรงบำเพ็ญบุญด้วยทาน การฝึกจิต และการสำรวมจิต ทรงเจริญฌาน ๔ และพรหมวิหาร ๔ (เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา) ในวาระสุดท้ายของพระชนม์ชีพ แม้พระราชเทวีสุภัททาจะทูลขอให้ทรงดำรงพระชนม์อยู่เพื่อสมบัติอันมหาศาล แต่พระองค์กลับตรัสสอนถึงความพลัดพรากจากของรักของชอบใจว่าเป็นเรื่องธรรมดา และการตายของผู้มีความกังวลเป็นทุกข์ เมื่อทรงละสังขาร ก็เสด็จอุบัติในพรหมโลก พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า สังขารทั้งหลายล้วนไม่เที่ยง มีแล้วก็ดับไป แปรปรวนไปในที่สุด สอนให้เห็นถึงสัจธรรมของอนิจจัง และการปล่อยวางจากความสำเร็จทางโลก