พระไตรปิฎก

บทว่า ทุกฺกรํ ปวิเวกํ ความว่า กายวิเวก เป็นสิ่งที่ทำได้ยาก. บทว่า ทูรภิรมํ แปลว่า ไม่ง่ายเลยที่จะยินดี. บทว่า เอกตฺเต แปลว่า ในความเป็นผู้เดียว ( ในการอยู่คน เดียว ). ถามว่า พระพุทธดำรัสที่ตรัสมานี้แสดงถึงอะไร ? ตอบว่า แสดงถึงว่า แม้จะบำเพ็ญกายวิเวกได้แล้ว การจะยังจิต ให้ยินดีในวิเวกนั้นก็ยังเป็นสิ่งที่ทำได้ยาก. เพราะสัตว์โลกนี้มักยินดีในการ อยู่เป็นคู่กัน. บทว่า หรนฺติ มญฺเ ความว่า เหมือนจะนำไป คือ เหมือน จะฉุดคร่าไป. บทว่า มโน แปลว่า ซึ่งใจ. บทว่า สมาธึ อลภมานสฺส ความว่า (ของภิกษุ) ผู้ไม่ได้ อุปจารสมาธิ หรืออัปปนาสมาธิ. ถามว่า พระพุทธดำรัสที่ตรัสมานี้แสดงถึงอะไร ? ตอบว่า แสดงถึงว่า ป่าเหมือนจะทำจิตของภิกษุเช่นนี้ ให้ฟุ้งซ่าน ด้วยเสียงทั้งหลายมีเสียงหญ้าเสียงใบไม้และเสียงสัตว์เป็นต้น และ ( รวม ทั้ง ) อารมณ์ที่น่ากลัวต่าง ๆ. คำทั้งหมดที่กล่าวมานี้ พราหมณ์ซึ่งเกิด พิศวงกับการอยู่ป่าของกุลบุตรทั้งหลายผู้บวชด้วยศรัทธากล่าวไว้เเล้ว ความหมายของ "พระโพธิสัตว์" ๓๐) ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงรับรองและอนุ- โมทนาคำพูดของพราหมณ์นั้น ด้วยพระพุทธดำรัสมีอาทิว่า เอวเมตํ