พระไตรปิฎก

อาศัยโสตและเสียงเกิดโสตวิญญาณ. . . อาศัยฆานะและกลิ่นเกิดฆานวิญญาณ. . . อาศัยชิวหาและรสเกิดชิวหาวิญญาณ . . . อาศัยกายและโผฏฐัพพะเกิดกายวิญญาณ. . . อาศัยมโนและธรรมารมณ์เกิดมโนวิญญาณ ความประจวบของธรรม ทั้ง ๓ เป็นผัสสะ. เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนา ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบหมวดเวทนา ๖ นั่น เราอาศัยเวทนานี้ กล่าวแล้ว นี้ธรรมหมวดหก หมวดที่ ๕. ว่าด้วยกองแห่งตัณหา [๘๑๗] ก็ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบหมวดตัณหา ๖ นั่น เรา อาศัยอะไรกล่าวแล้ว คือ บุคคลอาศัยจักษุและรูปเกิดจักษุวิญญาณ ความ ประจวบของธรรมทั้ง ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนาเพราะ เวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา อาศัยโสตและเสียงเกิดโสตวิญญาณ... อาศัยฆานะและกลิ่นเกิดฆานวิญญาณ... อาศัยชิวหาและลิ้นเกิดชิวหาวิญญาณ ... อาศัยกายและโผฏฐัพพะเกิดกายวิญญาณ... อาศัยมโนและธรรมารมณ์เกิดมโนวิญญาณ ความประจวบของธรรม ทั้ง ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนา เพราะเวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบหมวดตัณหา ๖ นั่น เราอาศัยตัณหา นี้ กล่าวแล้ว นี้ธรรมหมวดหก หมวดที่ ๖.