พระไตรปิฎก

[๖๒๕] เมือพระผู้มีพระภาคเจ้าปรินิพพานแล้ว ท่านพระอนุรุทธะ ได้กล่าวคาถานี้ พร้อมกับกาลเป็นที่ปรินิพพานว่า ลมอัสสาสปัสสาสะ (หายใจเข้า ออก) มิได้มีแล้วแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้มีจิตตั้งมั่นคงที่ พระผู้มีพระภาคเจ้ามี จักษุไม่ทรงหวั่นไหว ทรงปรารถสันติ ปรินิพพานแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้ามีจิต ไม่หดหู่ ทรงอดกลั้นเวทนาเสียได้ ความ พ้นแห่งจิตได้มีแล้ว เหมือนความดับแห่ง ประทีป ฉะนั้น . จบปรินิพพานสูตร จบพรหมปัญจกะ อรรถกถาปรินิพพานสูตร ในปรินิพพานสูตรที่ ๕ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า อุปวตฺตเน มลฺลานํ สาลวเน ความว่า สาลโนทยาน อยู่ฝั่งโน้มแห่งแม่น้ำ ชื่อว่าหิรัญญวดี เหมือนทางไปถูปารามทางประตูราช มาตุวิหารแต่ฝั่งแม่น้ำกัทธัมพะ. สาลวโนทยานนั้น อยู่ในกรุงกุสินารา เหมือน ถูปารามแห่งอนุราธบุรี. แถวต้นสาละจากสาลวโนทยานมุ่งไปทางทิศปราจีน ออกทางทิศอุดร เหมือนทางที่ไปสู่พระนครโดยประตูด้านทิศทักษิณ จาก ถูปารามตรงไปทางด้านปราจินทิศ ออกทางทิศอุดรฉะนั้น. เพราะฉะนั้น สาล-