พระไตรปิฎก

๔. น เตน เถโร โหติ เยนสฺส ปลิตํสิโร ปริปกฺโก วโย ตสฺส โมฆชิณฺโณติ วุจฺจติ. ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ อหึสา สญฺโม ทโม ส เว วนฺตมโล ธีโร โส เถโรติ ปวุจฺจติ. " บุคคล ไม่ชื่อว่าเป็นเถระ เพราะมีผมหงอกบน ศีรษะ ผู้มีวัยแก่รอบแล้วนั้น เราเรียกว่า 'แก่เปล่า,' (ส่วน) ผู้ใด มีสัจจะ ธรรมะ อหิงสา สัญญมะ และทมะ, ผู้นั้นมีมลทินอันตายแล้ว ผู้มีปัญญา, เรากล่าวว่า "เป็นเถระ." แก้อรรถ บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปริปกฺโก ความว่า อันชราน้อมไป รอบแล้ว คือถึงความเป็นคนแก่แล้ว . บทว่า โมฆชิณฺโณ ความว่า ชื่อว่า แก่เปล่า เพราะภายในไม่มีธรรม เครื่องทำให้เป็นเถระ. บทว่า สจฺจญฺจ ความว่า ก็บุคคลใดมีสัจจะทั้ง ๔ เพราะความ เป็นผู้แทงตลอดด้วยอาการ ๑๖ และมีโลกุตรธรรม ๙ อย่าง เพราะความ เป็นผู้ทำให้แจ้งด้วยญาณ. คำว่า อหึสา นั่น สักว่าเป็นหัวข้อเทศนา. อธิบายว่า อัปปมัญญา- ภาวนาแม้ ๔ อย่าง มีอยู่ในผู้ใด. สองบทว่า สญฺโม ทโม ได้แก่ ศีล และอินทรียสังวร. บทว่า วนฺตมโล คือ มีมลทินอันนำออกแล้วด้วย มรรคญาณ. บทว่า ธีโร คือ สมบูรณ์ด้วยปัญญาเป็นเครื่องทรงจำ. บทว่า