Tipitaka

พระไตรปิฎก

ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย เล่มที่ 53 หน้าที่ 28

เล่ม มมร. 53 หน้า 28 ข้อ 386
บทว่า อธิมุจฺฉิโต ได้แก่ ถึงความสยบด้วยตัณหาอันนอนเนื่องอยู่. บทว่า อมฺพิลํ แปลว่า รสเปรี้ยว. บทว่า มธุรคฺคํ ได้แก่ โกฏฐาสแห่งรสหวาน. อนึ่ง บทว่า ติตฺตสฺคฺคํ อนุสฺสรํ ได้แก่ หวนระลึกถึงรสนั้น ๆ ด้วยอำนาจความชอบใจ. บทว่า คนฺถิโต ได้แก่ ผูกพันอยู่ในรสนั้น ๆ. บางอาจารย์กล่าว ว่า คธิโต ดังนี้ก็มี อธิบายว่า ถึงความกำหนัด. บทว่า หทยํ นาวพุชฺฌติ ความว่า ย่อมไม่รู้ คือไม่กำหนดเอา ความคิดที่เกิดขึ้นในขณะบรรพชาเป็นต้นว่า จักทำที่สุดทุกข์ อธิบายว่า เป็นผู้กำหนัดด้วยตัณหาในรสอันเป็นเหตุย่ำยีธรรมที่ไม่มีโทษ จึงไม่รู้สึก คือไม่รู้ ได้แก่ไม่ปฏิบัติใจ คือส่วนภายในแห่งพระศาสนา. บทว่า สุภานิ แปลว่า งาม. บทว่า อปฺปฏิกูลานิ ได้แก่ เป็นที่รื่นรมย์ใจ คือน่าปรารถนา. บทว่า โผฏฺพฺพานิ ได้แก่ ผัสสะ ชนิดที่มีใจครองและไม่มีใจ ครอง. บทว่า รตฺโต ได้แก่ กำหนัดด้วยราคะอันมีความกำหนัดเป็น สภาวะ. บทว่า ราคาธิกรณํ แปลว่า มีราคะเป็นเหตุ. บทว่า วิวิธํ วินฺทเต ทุขํ ความว่า ย่อมได้เฉพาะทุกข์อันเป็น ปัจจุบันด้วยความเร่าร้อน เพราะราคะเป็นต้น และทุกข์อันเป็นไปใน สัมปรายภพด้วยการเดือดร้อนในนรกเป็นต้น. บทว่า มนํ เจเตหิ ได้แก่ (ไม่อาจรักษา) ใจ จากธรรมเหล่านั้น
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka