พระไตรปิฎก

ลูกเอ๋ย ขึ้นชื่อว่ามิตรสันถวะ จะ เกิดแต่แรกทีเดียว ยศของสตรีทั้งหลายก็ จะเสื่อมเสีย เพราะฉะนั้น แม่จึงแสร้งทำ ให้พระยาม้าหนีไป. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อาทิเกเนว แปลว่า แต่ต้นทีเดียว. คือแต่แรกทีเดียว. บทว่า สนฺถโว ได้แก่ มิตรสันถวะด้วยอำนาจการ ประกอบ เมถุนธรรม. บทว่า ยโส หายติ อิตฺถีนํ ความว่า ดูก่อน พ่อ เพราะว่า เมื่อสตรีทั้งหลายผู้ไม่เล่นตัว ย่อมทำความเชยชิดเสีย แต่เริ่มแรก ยศย่อมเสื่อมเสียไป คือ ความเป็นใหญ่ที่จะพึงได้ย่อม เสื่อมไป. นางม้านั้นบอกสภาพของสตรีทั้งหลายแก่ลูก ด้วยประการ ฉะนี้. พระศาสดาเป็นผู้ตรัสรู้ยิ่ง แล้วตรัสคาถาที่ ๓ ว่า :- สตรีใด ไม่ปรารถนาบุรุษผู้เกิดใน ตระกูลมียศศักดิ์ ที่มีคนชักพามา สตรีนั้น จะต้องเศร้าโศกอยู่สิ้นกาลนาน เหมือนนาง ม้าเศร้าโศกถึงพระยาม้าวาตัคคะ ฉะนั้น. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยสสฺสินํ แปลว่า ผู้สมบูรณ์ ด้วยยศ. บทว่า ยา น อิจฺฉติ ความว่า สตรีใดไม่ปรารถนาบุรุษ เห็นปานนั้น. บทว่า จิรรตฺตาย แปลว่า ตลอดกาลนาน อธิบายว่า ตลอดกาลยาวนาน.