พระไตรปิฎก

พระเจ้าธนัญชัยตรัสว่า [๙๔๓] ดูก่อนมาณพ ท่านพูดจริงแท้ทีเดียว และ ไม่ผลุนผลัน เราไปถามวิธุรบัณฑิตกันเถิดนะ เราทั้ง สองคน จงยินดีตามคำที่วิธุรบัณฑิตพูดนั้น. [๙๔๔] เทวดาทั้งหลายย่อมรู้จักอำมาตย์ในแคว้น กุรุรัฐ ชื่อว่าวิธุระ เป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม จริงหรือ การบัญญัติชื่อว่าวิธุระในโลกนั้น ท่านเป็นอะไร คือ เป็นทาส หรือเป็นพระประยูรญาติของพระราชา. วิธุรบัณฑิตกล่าวว่า [๙๔๕] ในหมู่นรชน ทาสมี ๔ จำพวก คือ ทาส ครอกจำพวก ทาสไถ่จำพวก ๑ ทาสที่ยอมตัวเป็น ข้าเฝ้าจำพวก ๑ ทาสเชลยจำพวก ๑ แม้ข้าพเจ้าก็ เป็นทาสโดยกำเนิดแท้ทีเดียว ความเจริญก็ตาม ความ เสื่อมก็ตาม จะมีแก่พระราชา แม้ข้าพเจ้าจะไปยังที่ อื่นก็คงเป็นทาสของสมมติเทพนั่นเอง ดูก่อนมาณพ พระราชาเมื่อจะพระราชทานข้าพเจ้าให้เป็นค่าพนัน แก่ท่าน ก็พึงพระราชทานโดยธรรม. ปุณณกยักษ์ทูลว่า [๙๔๖] วันนี้ ความชนะได้มีแก่ข้าพระองค์เป็น ครั้งที่ ๒ เพราะว่า วิธุรบัณฑิตผู้เป็นปราชญ์อันข้า พระองค์ถามแล้ว ได้ชี้แจงปัญหาแจ่มแจ้ง พระราชา ประเสริฐ ไม่ทรงตั้งอยู่ในธรรมหนอ ไม่ทรงยอม ให้วิธุรบัณฑิตแก่ข้าพระองค์.