พระไตรปิฎก

ด้วยอริยทรัพย์ ละมิจฉามรรคเสียได้. ทำเวรและ ภัยทั้งหลายให้สงบ, ทำตนให้เป็นลูกผู้เกิดแต่อก แห่งพระพุทะเจ้าผู้เป็นนาถะของโลก, ญาณนี้ย่อม ให้ซึ่งอานิสงส์อื่น อีกหลายร้อยอย่าง. ๑๒. อรรถกถาผลญาณุทเทส ว่าด้วย ผลญาณ ในคำว่า ปโยคปฺปฏิปฺปสฺสทฺธิปญฺา ผเล าณํ แปลว่า ปัญญาในการระงับปโยคะเป็นผลญาณ นี้ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ บทว่า ปโยโค แปลว่า การประกอบอย่างแรงกล้า, คือความ พยายามที่ออกจากและขันธ์ทั้ง ๒ ได้ด้วยมรรคภาวนาโดยทำให้แจ้ง ซึ่งผล. ความสงบปโยคะคือความพยามนั้น คือการถึงที่สุดแห่งโยคะ ชื่อว่า ปโยคปฏิปัสสัทธิ. ปโยคปฏิปัสสัทธินั้นอย่างไร ? คือการสิ้นสุด แห่งกิจในมรรคทั้ง ๔. ปัญญาในผลเป็นไปแล้ว เพราะปโยคปฏิปัสสัทธินั้นเป็นเหตุ ชื่อว่า ปโยคปฏิปัสสัทธิปัญญา. ปัญญานี้เป็นผลเพราะอรรถว่า ย่อม ผลิตผล คือย่อมให้เกิดวิบาก, ในผลนั้น ญาณอันสัมปยุตกับด้วยผล- จิตนั้น (ชื่อว่า ผเล าณํ) ก็ต่อจากมรรคญาณหนึ่ง ๆ ผลจิตอัน