พระไตรปิฎก

บทว่า อภิสมยฏฺโ - สภาพที่ควรตรัสรู้ ได้แก่ ภาพที่ควร ถึงโดยชอบอย่างยิ่ง ด้วยการพิจารณาหรือควรได้เฉพาะด้วยญาณ. แม้การได้เฉพาะท่านก็กล่าวว่า การตรัสรู้ ดุจในบทมีอาทิว่า อตฺถาภิสมยา ธีโร๑ คนมีปัญญาเพราะตรัสรู้ยิ่งซึ่งอรรถ. ๔๗] พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๗ ข้อ มี เนกขัมมะ เป็นต้น ด้วย อุปจารฌาน. บทว่า เนกฺขมฺมํ ได้แก่ ความไม่โลภอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ กาม- ฉันทะ. บทว่า อาโลกสญฺา ได้แก่ สัญญาในอาโลกนิมิตอันเป็นปฏิ- ปักษ์ต่อ ถีนมิทธะ. บทว่า อวิกฺเขโป ได้แก่ ความไม่ฟุ้งซ่านอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ อุทธัจจะ. บทว่า ธมฺมววตฺถานํ - ความกำหนดธรรม ได้แก่ ญาณอัน เป็นปฏิปักษ์ต่อ วิจิกิจฉา. บทว่า าณํ ได้แก่ ญาณอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ อวิชชา. บทว่า ปามุชฺชํ ได้แก่ ปีติอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ อรติ. พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๘ ข้อ มีปฐมฌานเป็นต้น ด้วยรูปสมาบัติและอรูปสมาบัติ. ๑. สํ. ส. ๑๕/๓๘๕.