{๙๒๙} โทมนัสสินทรีย์ เป็นอย่างไร

คือ ความทุกข์ทางใจ ความไม่สำราญทางใจ ความเสวยอารมณ์ที่เป็นทุกข์ ไม่สำราญ อันเกิดจากมโนสัมผัส

นี้เรียกว่า โทมนัสสินทรีย์

{๙๓๐} อุเปกขินทรีย์ เป็นอย่างไร

คือ ความเสวยอารมณ์ทางกายหรือทางใจที่สำราญก็มิใช่ ไม่สำราญก็มิใช่

นี้เรียกว่า อุเปกขินทรีย์

ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้แล”







{๙๓๑} [๕๐๗] “ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้

อินทรีย์ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สุขินทรีย์ ๒. ทุกขินทรีย์

๓. โสมนัสสินทรีย์ ๔. โทมนัสสินทรีย์

๕. อุเปกขินทรีย์

{๙๓๒} สุขินทรีย์ เป็นอย่างไร

คือ ความสุขทางกาย ความสำราญทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุข สำราญ อันเกิดจากกายสัมผัส

นี้เรียกว่า สุขินทรีย์

{๙๓๓} ทุกขินทรีย์ เป็นอย่างไร

คือ ความทุกข์ทางกาย ความไม่สำราญทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่เป็น ทุกข์ ไม่สำราญ อันเกิดจากกายสัมผัส

นี้เรียกว่า ทุกขินทรีย์