visuddhimagga>

คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)

<< | หน้าที่ 1057 | >>

๕ ลักษณะแห่งความดับของรูปขันธ์

“พระภิกษุเห็นความดับของรูปขันธ์โดยความหมายว่าดับไปเพราะปัจจัย คือ อวิชชานิโรธา รูปนิโรโธ - เพราะอวิชชาดับไป รูปจึงดับไป ๑

“เห็นความดับของรูปขันธ์โดยความหมายว่าดับไปเพราะปัจจัยคือ ตณหานิโรธา ... กมฺมนิโรธา ... อาหารนิโรธา รูปนิโรโธ - เพราะตัณหาดับไป รูปจึงดับไป ๑ เพราะกรรมดับไป รูปจึงดับไป ๑ เพราะอาหารดับไป รูปจึงดับไป ๑ ทั้งเมื่อเห็นลักษณะของความแปรผันก็เห็นความดับของรูปขันธ์ด้วย ๑ เมื่อเห็นความดับของรูปขันธ์ ก็เห็นอยู่ ๕ ลักษณะเหล่านี้”

๕ ลักษณะแห่งความเกิดของเวทนาขันธ์ ขลฯ

“อนึ่ง พระภิกษุเห็นความเกิดขึ้นของเวทนาขันธ์โดยความหมายว่าเกิดขึ้นเพราะปัจจัย คือ อวิชชาสมุทยา เวทนาสมุทโย - เพราะอวิชชาเกิดขึ้น เวทนาจึงเกิดขึ้น ๑

“เห็นความเกิดขึ้นของเวทนาขันธ์ โดยความหมายว่า เกิดขึ้นเพราะปัจจัย คือ ตณหาสมุทยา ... กมฺมสมุทยา ... ผสฺสสมุทยา เวทนาสมุทโย - เพราะตัณหาเกิดขึ้น เวทนาจึงเกิดขึ้น ๑ เพราะกรรมเกิดขึ้น เวทนาจึงเกิดขึ้น ๑ เพราะผัสสะเกิดขึ้น เวทนาจึงเกิดขึ้น ๑ ทั้งเมื่อเห็นลักษณะแห่งความเกิดขึ้น ก็เห็นความเกิดขึ้นของเวทนาขันธ์ด้วย ๑ เมื่อเห็นความเกิดขึ้นของเวทนาขันธ์ ก็เห็นอยู่ ๕ ลักษณะเหล่านี้”

๕ ลักษณะแห่งความดับของเวทนาขันธ์ ขลฯ

“พระภิกษุเห็นความดับของเวทนาขันธ์โดยความหมายว่าดับไปเพราะปัจจัย คือ อวิชชานิโรธา ... ตณหานิโรธา ... กมฺมนิโรธา ... ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ - เพราะอวิชชาดับไป เวทนาจึงดับไป ๑ เพราะตัณหาดับไป เวทนาจึงดับไป ๑ เพราะกรรมดับไป เวทนาจึงดับไป ๑ เพราะผัสสะดับไป เวทนาจึงดับไป ๑ ทั้งเมื่อเห็นลักษณะของความแปรผัน ก็เห็นความดับของเวทนาขันธ์ด้วย ๑ เมื่อเห็นความดับของเวทนาขันธ์ ก็เห็นอยู่ ๕ ลักษณะเหล่านี้”

“และของสัญญาขันธ์ ของสังขารขันธ์ และวิญญาณขันธ์ ก็เหมือนของเวทนาขันธ์ ส่วนของวิญญาณขันธ์มีความแตกต่างกันดังนี้ คือ ในที่ “ผสฺส ...” (เปลี่ยนเป็น) ว่า

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka