ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
[31] แม้อารัญญิกธุดงค์ ก็ย่อมเป็นอันโยคีบุคคลสมาทานเอาแล้วด้วยคำสมาทานอย่างใดอย่างหนึ่ง จากคำสมาทาน 2 อย่างนี้ คือ คามนฺตเสนาสนํ ปฏิกฺขิปามิ ข้าพเจ้าขอปฏิเสธเสนาสนะภายในบ้าน ดังนี้อย่างหนึ่ง และ อารญฺญิกงฺคํ สมาทิยามิ ข้าพเจ้าขอสมาทานเอาซึ่งองค์แห่งภิกษุผู้มีอันอยู่ในป่าเป็นปกติ ดังนี้อย่างหนึ่ง. ว่าด้วยการสมาทานในอารัญญิกธุดงค์นี้ เพียงเท่านี้.
ภิกษุผู้อยู่ในป่าเป็นปกตินั้น ต้องออกจากเสนาสนะภายในบ้านไปทำให้อรุณตั้งขึ้นในป่า. ในเสนาสนะ 2 อย่างนั้น บ้านพร้อมทั้งอุปจารแห่งบ้านนั้นเทียว ชื่อว่าเสนาสนะภายในบ้าน.
ที่อยู่อาศัยอย่างใดอย่างหนึ่ง จะมีกระท่อมหลังเดียวหรือหลายหลังก็ตาม จะมีเครื่องล้อมหรือไม่มีเครื่องล้อมก็ตาม จะมีคนหรือไม่มีคนก็ตาม แม้ชั้นที่สุดหมู่เกวียนเหล่าใดเหล่าหนึ่งซึ่งจอดพักอยู่เกิน 4 เดือน ชื่อว่าบ้าน.
สำหรับบ้านที่มีเครื่องล้อมเหมือนดังเมืองอนุราธบุรี ย่อมมีเขื่อนอยู่ 2 ชั้น ชั้นเลขตะคูบาตหนึ่ง คือชั่วขว้างก้อนดินตก ของบุรุษผู้มีกำลังปานกลาง ซึ่งยืนอยู่ที่เขื่อนด้านใน ชื่อว่าอุปจารบ้าน คือบริเวณรอบ ๆ บ้าน. ท่านผู้ชำนาญพระวินัยอธิบายลักษณะของเลขตะคูบาตนั้นไว้ดังนี้ว่า ที่ภายในแห่งก้อนดินตก ซึ่งบุรุษผู้มีกำลังปานกลางขว้างไปนั่น เหมือนอย่างพวกเด็กวัยหนุ่ม เมื่อจะออกกำลังของตน จึงเหยียดแขนออกแล้วขว้างก้อนดินไป ฉะนั้น.