ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
เป็นผู้มีความปรารถนาจะพ้นไป มีความมุ่งมั่นจะออกไปเสียจากที่นั้นๆ ชื่อฉันใด จิตของโยคีผู้นั้น ก็ฉันนั้น เป็นจิตปรารถนาจะพ้นไป ประสงค์จะออกไปเสียจากสังขารทั้งปวง ทันใดนั้น ครั้นโยคีท่านนั้น ผู้ปราศจากความอาลัยในสังขารทั้งปวงแล้ว ผู้ปรารถนาจะพ้นไปจากสังขารทั้งปวงอยู่อย่างนี้ มุญจิตุกัมยตาญาณก็เกิดขึ้น ด้วยประการฉะนี้
จบ มุญจิตุกัมยตาญาณ
[๗๙๗] โยคีผู้นั้น เป็นผู้มีความปรารถนาเพื่อจะพ้นไปเสียจากสังขารทั้งหลาย ซึ่งมีแต่ความแตกดับ อันดำเนินไปอยู่ในภพ ในกำเนิด ในคติ ในฐิติ และในนิวาส ทุกหนทุกแห่งดังกล่าวนั้น จึงยกเอาสังขารทั้งหลายเหล่านั้นนั้นแหละขึ้นสู่พระไตรลักษณ์ แล้วกำหนดรู้ด้วยปฏิสังขานุปัสสนาญาณต่อไปอีก เพื่อพ้นไปเสียจากสังขารทั้งปวง
โยคีนั้นก็เห็นอยูซึ่งสังขารทั้งปวงว่า ไม่เที่ยง ด้วยเหตุทั้งหลาย เป็นต้นว่า
อนัจจนัฏฐิโต โดยไม่เป็นไปเลยที่สุด
ตาวกาลิโต โดยเป็นไปชั่วคราว
อุปปาทวยปริจฉินนโต โดยกำหนดได้ด้วยความเกิดและความดับ
ปโลกิโต โดยแตกทำลาย
ขณิโต โดยเป็นไปชั่วขณะ
จลิโต โดยความหวั่นไหว
ปลังคิโต โดยผุพัง
อัทรุวิโต โดยไม่ยั่งยืน
วิปรินามธัมมโต โดยมีความแปรผันอยู่เป็นธรรมดา
อสารกโต โดยไม่มีสาระ
วิภวโต โดยปราศจากความเจริญ
สังขตโต โดยเป็นของถูกปรุงแต่งขึ้นไว้
มรณธัมมโต โดยมีความตายเป็นธรรมดา
๑ ถ้ารูปศัพท์เป็น “อนิจฺจนฏฺฐิโต” แปลว่า โดยมีความสุดสิ้นด้วยความไม่เที่ยง