ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
เห็นอยู่ (ซึ่งสังขารทั้งปวง) โดยอสุภะ (ความไม่งาม) โดยเป็นบริวารของทุกขลักษณะ ด้วยเหตุทั้งหลาย เช่นเป็นต้นว่า
อชฺฌูปโต โดยเป็นของไม่งาม
ทุกฺคนฺธโต โดยมีกลิ่นเหม็น
เชคุจฺฉโต โดยเป็นของน่าเกลียด
ปฏิกูลโต โดยเป็นของปฏิกูล
อมังสหานโต โดย (ปรากฏชัดด้วย) การไม่ตกแต่ง
วิรูปโต โดยเป็นรูปพิการ
วิภจฺจโต โดยเป็นของควรสลัดทิ้งไป
เห็นอยู่ (ซึ่งสังขารทั้งปวง) โดยความเป็นอนัตตา ด้วยเหตุทั้งหลาย เป็นต้นว่า
ปรโต โดยเป็นอื่น
ริตฺตโต โดยเป็นของเปล่า
ตุจฺฉโต โดยเป็นของว่าง
สุญฺญโต โดยเป็นของสูญ
อัสสามิกโต โดยไม่มีเจ้าของ
อนิสฺสรโต โดยไม่มีผู้เป็นใหญ่
อวสวัตติโต โดยไม่เป็นไปในอำนาจของใครๆ
[๗๙๘] โยคีท่านนี้ ผู้เห็นอยูด้วยประการดังกล่าวมานี้แหละ เป็นอันเรียกได้ว่า ยกขึ้นสู่พระไตรลักษณ์ กำหนดรู้สังขารทั้งหลายอยู่
(ถามว่า) แต่โยคาวจรผู้นี้กำหนดรู้สังขารทั้งหลายเหล่านี้อยู่อย่างนั้นเพื่ออะไร ?
(ตอบว่า) เพื่อให้บรรลุถึงอุบายแห่งการพ้นไป (จากสังขารทั้งหลาย) ในการบรรลุอุบายแห่งการพ้นไปนั้น มีอุปมาดังต่อไปนี้
สมมติว่า บุรุษผู้หนึ่ง คิดจับปลา คว้าเอาสุ่มจับปลาไปสู่ลงในน้ำ บุรุษผู้นั้นหย่อนมือลงไปทางปากสุ่ม จับเอางูไว้ที่คอใน (ได้) นำ ก็ดีใจว่า “ข้าจับปลาได้แล้ว