ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
หรือโดยแก่นสารมีสาระว่าเป็นสุข ๑ หรือโดยแก่นสารมีสาระว่าเป็นอัตตา ๑ หรือโดยเป็นของเที่ยง ๑ หรือโดยเป็นของยั่งยืน ๑ หรือโดยเป็นของคงทน ๑ หรือโดยความเป็นของไม่แปรผันเป็นธรรมดา ๑
เวทนา ... สัญญา ... สังขาร ... วิญญาณ ... จักขุ ... โสตะ ... ฯลฯ ชรามรณะ ไม่มีแก่นสาร หาแก่นสารมิได้ ปราศจากแก่นสาร โดยแก่นสารมีสาระว่าเที่ยง ๑ หรือโดยแก่นสารมีสาระว่ายั่งยืน ๑ หรือโดยแก่นสารมีสาระว่าเป็นสุข ๑ หรือโดยแก่นสารมีสาระว่าเป็นอัตตา ๑ หรือโดยเป็นของเที่ยง ๑ หรือโดยเป็นของยั่งยืน ๑ หรือโดยเป็นของคงทน ๑ หรือโดยความเป็นของไม่แปรผันเป็นธรรมดา ๑ เปรียบเหมือนต้นอ้อไม่มีแก่น หาแก่นมิได้ ปราศจากแก่น ฉันใด เปรียบเหมือนต้นละหุ่งไม่มีแก่น หาแก่นมิได้ ปราศจากแก่น เปรียบเหมือนต้นมะเดื่อ ... ฉันใด เปรียบเหมือนต้นกุ่ม ... ฉันใด เปรียบเหมือนต้นทองกวาว ... ฉันใด เปรียบเหมือนฟองน้ำ ... ฉันใด เปรียบเหมือนต่อมน้ำ ... ฉันใด เปรียบเหมือนพยับแดด ... ฉันใด เปรียบเหมือนต้นกล้วย ... ฉันใด เปรียบเหมือนมายา ไม่มีแก่น หาแก่นมิได้ ปราศจากแก่น ฉันใด รูป ... ฯลฯ ... ชรามรณะ ก็นั้นนั่นแล ไม่มีแก่นสาร หาแก่นสารมิได้ ปราศจากแก่นสาร โดยแก่นสารมีสาระว่าเที่ยง ๑ หรือว่า ... ฯลฯ ... โดยความเป็นของไม่แปรผันเป็นธรรมดา ๑ ดังนี้
[๘๐๓] โยคาวจรนั้น ครั้นกำหนดรู้สุญญตาโดยอาการ ๘ อย่างนี้แล้ว จึงกำหนดรู้โดยอาการ ๑๐ ต่อไปอีก
(ถามว่า) กำหนดรู้อย่างไร ?
(ตอบว่า) โยคาวจรผู้นั้นเห็นอยู่ซึ่งรูปโดยความเป็นของว่าง ๑ เห็นอยู่โดยความเป็นของว่างเปล่า ๑ ... โดยความเป็นของสูญ ๑ ... โดยความเป็นอนัตตา ๑ ... โดยความไม่มีผู้เป็นใหญ่ ๑ ... โดยความไม่เป็นของพึงกระทำได้ตามความปรารถนา ๑ ... โดยความเป็นของอันบุคคลไม่พึงบรรลุถึง ๑ ... โดยเป็นของไม่เป็นไปในอำนาจ ๑ ... โดยความเป็นปรปักษ์ ๑ ... โดยความเป็นของว่าง ๑
เห็นอยู่ซึ่งเวทนา ... วิญญาณโดยความเป็นของว่าง ... ฯลฯ ... เห็นอยู่ ... โดยความเป็นของว่าง ดังนี้