visuddhimagga>

คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)

<< | หน้าที่ 1152 | >>

๔. ไม่มียศ
๕. สุข
๖. ทุกข์
๗. นินทา
๘. สรรเสริญ

เรียกว่า โลกธรรม เพราะเมื่อโลกยังเป็นไปอยู่ก็เป็นสิ่งที่ไม่ขาดหายไป แต่ควรทราบไว้ว่า คำว่า “โลกธรรม” ในที่นี้ ท่านหมายเอาความยินดีพอใจ ซึ่งมีลาภเป็นต้นเป็นที่ตั้ง และความยินร้ายกระทบกระทั่งใจ ซึ่งมีความไม่มีลาภเป็นต้นเป็นที่ตั้ง ด้วยศัพท์ว่า “โลกธรรม” โดยเข้าไปอิงอาศัยเหตุ (ของมัน)

มัจฉริยะ ๕

ความตระหนี่ที่เป็นไปในอาวาสเป็นต้นโดยอาการอดทนซึ่งความเป็นของสาธารณ์ทั่วไปแก่คนทั้งหลายอื่นมิได้ ๕ อย่างเหล่านี้ คือ:-
๑. อาวาสมัจฉริยะ - หวงที่อยู่
๒. กุลมัจฉริยะ - หวงตระกูล
๓. ลาภมัจฉริยะ - หวงลาภ
๔. ธัมมมัจฉริยะ - หวงธรรม
๕. วรรณมัจฉริยะ - หวงวรรณะ

เรียกว่า มัจฉริยะ

วิปลาส ๓

วิปลาส ๓ เหล่านี้ คือ:-
๑. สัญญาวิปลาส - ความสำคัญคลาดเคลื่อน
๒. จิตตวิปลาส - ความคิดคลาดเคลื่อน
๓. ทิฏฐิวิปลาส - ความเห็นคลาดเคลื่อน

ซึ่งเป็นไปในวัตถุทั้งหลายที่ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ ไม่มีอัตตา และไม่งาม นั้นแลโดยอาการอย่างนี้ ว่าเที่ยง ว่าเป็นสุข ว่ามีอัตตา ว่างาม ดังนี้ เรียกว่า วิปลาส

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka