ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
คำว่า “ด้วยญาณจริยา ๑๖” ถามว่า ด้วยญาณจริยา ๑๖ เหล่าไหน ตอบว่า อนิจจานุปัสสนา ชื่อว่าญาณจริยา ๑ ทุกขานุปัสสนา ชื่อว่า ... ๑ อนัตตานุปัสสนา ... ๑ นิพพิทานุปัสสนา ... ๑ วิราคานุปัสสนา ... ๑ นิโรธานุปัสสนา ... ๑ ปฏินิสสัคคานุปัสสนา ... ๑ วิวัฏฏานุปัสสนา ชื่อว่าญาณจริยา ๑ โสดาปัตติมรรค ชื่อว่าญาณจริยา ๑ โสดาปัตติผลสมาบัติ ชื่อว่าญาณจริยา ๑ สกทาคามีมรรค ... ๑ สกทาคามีผลสมาบัติ ... ๑ อนาคามีมรรค ๑ ...อนาคามีผลสมาบัติ ... ๑ อรหัตตมรรค ... ๑ อรหัตตผลสมาบัติ ชื่อว่า ญาณจริยา ๑ ด้วยญาณจริยา ๑๖ เหล่านี้
คำว่า “ด้วยสมาธิจริยา ๙” ถามว่า ด้วยสมาธิจริยา ๙ เหล่าไหน ตอบว่า ปฐมฌาน ชื่อว่า สมาธิจริยา ๑ ทุติยฌาน ... ๑ ฯลฯ เนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติ ชื่อว่า สมาธิจริยา ๑ วิตก วิจาร ปีติ สุข และจิตเอกัคคตา เพื่อมุ่งหมายได้ปฐมฌาน ... ฯลฯ ... วิตก วิจาร ปีติ สุข และจิตเอกัคคตา เพื่อมุ่งหมายได้เนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติ ๑ (รวมกับอุปจารสมาธิของสมาบัติ ๘ อีก ๑) ด้วยสมาธิจริยา ๙ เหล่านี้
คำว่า “วสี - มีความชำนาญ” หมายถึง วสี ๕ คือ
๑. อาวัชชนวสี ความชำนาญในการรำลึก
๒. สมาปัชชนวสี ความชำนาญในการเข้า
๓. อธิฏฐานวสี ความชำนาญในการตั้งอยู่
๔. วุฏฐานวสี ความชำนาญในการออก
๕. ปัจจเวกขณวสี ความชำนาญในการพิจารณาทบทวน
การรำลึกถึงปฐมฌานได้ ณ ที่ตนปรารถนา ในเวลาต้องการ ตลอดเวลาต้องการ ไม่มีความชักช้าในการรำลึก ดังนี้ เรียกว่า อาวัชชนวสี ๑ เข้าปฐมฌานได้ ณ ที่ตนปรารถนา ในเวลาต้องการ ตลอดเวลาต้องการ ไม่มีความชักช้าในการเข้า ดังนี้ เรียกว่า
๑ วสี ท่านแก้ไว้ ๒ ความ คือ ความชำนาญ หรือ (บุคคลผู้) มีความชำนาญ