ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
ฐิติภาคิยสมาธิ สมาธิเป็นไปในส่วนแห่งความติดแน่น 1 วิเสสภาคิยสมาธิ สมาธิเป็นไปในส่วนแห่งคุณวิเศษ 1 นิพเพธภาคิยสมาธิ สมาธิเป็นไปในส่วนแห่งอันแทงทะลุสัจธรรม 1 หมวดที่ 5 โดยแยกเป็น กามาวจรสมาธิ สมาธิเป็นกามาวจร 1 รูปาวจรสมาธิ สมาธิเป็นรูปาวจร 1 อรูปาวจรสมาธิ สมาธิเป็นอรูปาวจร 1 อปริยาปันนสมาธิ สมาธิเป็นโลกุตตระ 1 หมวดที่ 6 โดยแยกเป็น ฉันทาธิปติสมาธิ สมาธิมีฉันทะเป็นอธิบดี 1 วิริยาธิปติสมาธิ สมาธิมีวิริยะเป็นอธิบดี 1 จิตตาธิปติสมาธิ สมาธิมีจิตเป็นอธิบดี 1 วิมังสาธิปติสมาธิ สมาธิมีวิมังสาคือปัญญาเป็นอธิบดี 1
5. สมาธิมี 5 อย่าง ดังนี้ คือ โดยแยกเป็น องค์แห่งฌาน 5 ในปัญจกนัย ได้แก่ องค์แห่งปฐมฌาน 1 องค์แห่งทุติยฌาน 1 องค์แห่งตติยฌาน 1 องค์แห่งจตุตถฌาน 1 องค์แห่งปัญจมฌาน 1
ในสมาธิอย่างเดียวและสมาธิมี 2 อย่างนั้น สมาธิที่มีส่วนอย่างเดียวมีเนื้อความกระจ่างอยู่แล้ว ไม่ต้องพรรณนาความอีก
ในสมาธิที่มีส่วน 2 อย่าง หมวดที่ 1 ที่ว่า สมาธิมี 2 อย่าง โดยแยกเป็น อุปจารสมาธิ 1 อัปปนาสมาธิ 1 นั้น มีอรรถาธิบายดังนี้ ภาวะที่จิตเป็นเอกัคคตา ที่โยคีบุคคลได้มาด้วยอำนาจกัมมัฏฐาน 10 เหล่านี้คือ อนุสสติ 6 มรณสติ 1 อุปสมานุสสติ 1 อาหาเรปฏิกูลสัญญา 1 จตุธาตุววัตถาน 1 นี่อย่างหนึ่ง กับเอกัคคตาในบุพภาคเบื้องต้นแห่งอัปปนาสมาธิทั้งหลายอย่างหนึ่ง เอกัคคตาชนิดนี้เรียกว่า อุปจารสมาธิ ส่วนเอกัคคตาถัดไปแต่บริกรรมภาวนา เอกัคคตาชนิดนี้เรียกว่า อัปปนาสมาธิ