visuddhimagga>

คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)

<< | หน้าที่ 21 | >>

อีกอย่างหนึ่ง ศีลที่บุคคลสมาทานด้วยความเป็นผู้ใคร่ยศ ชื่อว่า หีนศีล ศีลที่บุคคลสมาทานด้วยความเป็นผู้ใคร่ผลบุญ ชื่อว่า มัชฌิมศีล ศีลที่บุคคลสมาทานเพราะอาศัยอริยภาพว่า ศีลนี้เป็นสิ่งที่ควรทำ ชื่อว่า ปณีตศีล

อีกอย่างหนึ่ง ศีลที่หม่นหมองไปด้วยบาปธรรมทั้งหลาย มีการยกตนและข่มผู้อื่นเป็นต้นอย่างนี้ว่า เราเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ส่วนภิกษุอื่น ๆ เหล่านี้เป็นผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่า หีนศีล ศีลที่ไม่หม่นหมองอย่างนั้นแต่เป็นชั้นโลกิยะ ชื่อว่า มัชฌิมศีล ศีลชั้นโลกุตตระ ชื่อว่า ปณีตศีล

อีกอย่างหนึ่ง ศีลที่บุคคลประพฤติเป็นไปเพื่อต้องการภวสมบัติและโภคสมบัติด้วยอำนาจแห่งตัณหา ชื่อว่า หีนศีล ศีลที่บุคคลประพฤติเป็นไปเพื่อต้องการความหลุดพ้นสำหรับตน ชื่อว่า มัชฌิมศีล ปารมีศีลที่พระโพธิสัตว์ประพฤติเป็นไปเพื่อต้องการความหลุดพ้นสำหรับสรรพสัตว์ทั้งหลาย ชื่อว่า ปณีตศีล

ศีล 3 อย่าง โดยแยกเป็นหีนศีล มัชฌิมศีล และปณีตศีล ยุติด้วยประการฉะนี้

อธิบายศีล 3 หมวดที่ 2

ศีลที่บุคคลสมาทานเพราะถือเอาตนเป็นใหญ่ ชื่อว่า อัตตาธิปเตยยศีล ศีลที่บุคคลสมาทานเพราะถือเอาโลกเป็นใหญ่ ชื่อว่า โลกาธิปเตยยศีล ศีลที่บุคคลสมาทานเพราะถือเอาธรรมเป็นใหญ่ ชื่อว่า ธัมมาธิปเตยยศีล

ศีล 3 อย่าง โดยแยกเป็นอัตตาธิปเตยยศีล โลกาธิปเตยยศีล และธัมมาธิปเตยยศีล ยุติด้วยประการฉะนี้

อธิบายศีล 3 หมวดที่ 3

นิสิตศีลในหมวด 2 ชื่อว่า ปรามัฏฐศีล เพราะถูกตัณหาและทิฏฐิจับต้องแล้ว ศีลที่เป็นโลกิยะซึ่งไม่ถูกตัณหาและทิฏฐิจับต้อง ชื่อว่า อปรามัฏฐศีล ศีลที่ประกอบด้วยผล ชื่อว่า ปฏิปัสสัทธิศีล

ศีล 3 อย่าง โดยแยกเป็นปรามัฏฐศีล อปรามัฏฐศีล และปฏิปัสสัทธิศีล ยุติด้วยประการฉะนี้

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka