ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
ศีลใดที่ภิกษุไม่ต้องอาบัติบำเพ็ญแล้ว หรือที่ต้องแล้วได้ทำกลับคืนอีก ศีลนั้นชื่อว่า วิสุทธิศีล ศีลที่ภิกษุต้องอาบัติแล้วไม่ได้ทำกลับคืน ชื่อว่า อวิสุทธิศีล ศีลของภิกษุผู้สงสัยในวัตถุก็ดี ในอาบัติก็ดี ในอัชฌาจารก็ดี ชื่อว่า เวมติกศีล
ในศีล 3 อย่างนั้น อวิสุทธิศีลอันโยคีบุคคลพึงทำให้บริสุทธิ์ เวมติกศีลอันโยคีบุคคลพึงกำจัดความสงสัยเสีย เพราะเมื่อความสงสัยยังมีอยู่ ความเพียรเพื่อความบริสุทธิ์ย่อมไม่ถึงความมั่นคง ส่วนวิสุทธิศีลย่อมเป็นเหตุให้จิตผ่องใสและดำเนินกัมมัฏฐานต่อไปได้
ศีล 3 อย่าง โดยแยกเป็นวิสุทธิศีล อวิสุทธิศีล และเวมติกศีล ยุติด้วยประการฉะนี้
ศีลที่ประกอบด้วยอริยมรรคญาณ 4 และประกอบด้วยสามัญผล 3 ชื่อว่า เสกขศีล ศีลที่ประกอบด้วยอรหัตผล ชื่อว่า อเสกขศีล ศีลที่เหลือชื่อว่า เนวเสกขนาเสกขศีล
แม้ความปกติของพวกสัตว์นั้น ๆ ในโลกที่คนทั้งหลายอาศัยใช้พูดกันอยู่ว่า คนนี้มีสุขเป็นปกติ คนนี้มีทุกข์เป็นปกติ คนนี้มีการทะเลาะเป็นปกติ คนนี้ประดับตนเป็นปกติ ดังนี้ ก็เรียกว่าศีลได้โดยปริยาย เพราะฉะนั้น โดยปริยายนี้ ศีลจึงมี 3 อย่าง คือ กุศลศีล อกุศลศีล และ อัพยากตศีล
ในศีล 3 อย่างนั้น อกุศลศีลย่อมเข้ากันไม่ได้กับอาการของศีลที่ประสงค์เอาในอรรถนี้ เพราะเป็นธรรมที่ควรละ ส่วนกุศลศีลและอัพยากตศีลที่สัมพันธ์กับความบริสุทธิ์และความสงบ ย่อมเป็นไปตามนัยที่ท่านประสงค์ในที่นี้