ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
[13] ในบรรดาศีล 4 ทั้งหลาย ศีล 4 อย่าง หมวดที่ 1 มีอรรถาธิบายดังต่อไปนี้
ภิกษุใดในศาสนานี้ ชอบคบแต่พวกภิกษุทุศีล ไม่ชอบคบพวกภิกษุผู้มีศีล มองไม่เห็นโทษในการล่วงละเมิดวัตถุ เป็นผู้โง่เขลา มากไปด้วยความดำริผิด ไม่รักษาอินทรีย์ทั้งหลาย ศีลของภิกษุเช่นนี้นั้นแล จัดเป็น หานภาคิยศีล
ส่วนภิกษุใดในศาสนานี้ เป็นผู้พอใจอยู่ด้วยศีลสมบัติ ไม่ทำความพอใจให้เกิดขึ้นในการบำเพ็ญกัมมัฏฐานเนือง ๆ ศีลของภิกษุนั้นผู้ยินดีเฉพาะเพียงแค่ศีล ไม่พยายามเพื่อคุณเบื้องสูงขึ้นไป จัดเป็น ฐิติภาคิยศีล
อนึ่ง ภิกษุใดในศาสนานี้ ผู้มีศีลสมบูรณ์แล้ว ยังพยายามเพื่อต้องการสมาธิต่อไปอีก ศีลของภิกษุนี้ จัดเป็น วิเสสภาคิยศีล
อนึ่ง ภิกษุใดในศาสนานี้ ไม่ยินดีอยู่แต่เฉพาะแค่ศีลสมบัติ ย่อมประกอบเนือง ๆ ซึ่งนิพพิทา คือวิปัสสนาต่อไป ศีลของภิกษุนี้ จัดเป็น นิพเพธภาคิยศีล
ศีล 4 อย่าง โดยจำแนกเป็นหานภาคิยศีลเป็นต้น ยุติด้วยประการฉะนี้
สิกขาบททั้งหลายที่ทรงบัญญัติปรารภเฉพาะพวกภิกษุ ชื่อว่า ภิกขุศีล สิกขาบททั้งหลายที่ทรงบัญญัติปรารภเฉพาะพวกภิกษุณี ชื่อว่า ภิกขุนีศีล ศีลของสามเณรและสามเณรี ชื่อว่า อนุปสัมปันนศีล ศีลของอุบาสกอุบาสิกา ชื่อว่า คหัฏฐศีล