visuddhimagga>

คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)

<< | หน้าที่ 48 | >>

ในบรรดาคำเหล่านั้น คำว่า ไม่ใช่เพื่อเล่น พระผู้มีพระภาคตรัสไว้เพื่อประหานอุปนิสัยแห่งโมหะ คำว่า ไม่ใช่เพื่อความเมา ตรัสไว้เพื่อประหานอุปนิสัยแห่งโทสะ ส่วนคำว่า ไม่ใช่เพื่อประดับ ไม่ใช่เพื่อตกแต่ง ตรัสไว้เพื่อประหานอุปนิสัยแห่งราคะ อีกนัยหนึ่ง คำว่า ไม่ใช่เพื่อประดับ ไม่ใช่เพื่อตกแต่ง ตรัสไว้เพื่อป้องกันการบังเกิดขึ้นแห่งสังโยชน์ของตนและของผู้อื่น

บทว่า ยาวเทว มีอรรถาธิบายดังกล่าวมาแล้ว คำว่า แห่งกายนี้ คือแห่งรูปกายอันประกอบด้วยมหาภูตรูปทั้ง 4 นี้ คำว่า เพื่อดำรงอยู่ คือเพื่อความดำรงอยู่สืบเนื่องกันไป คำว่า เพื่อความเป็นไป คือเพื่อต้องการแก่ความเป็นไปอย่างไม่ขาดสายหรือตลอดกาลยาวนาน

ภิกษุย่อมเสพบิณฑบาตเพื่อความดำรงอยู่และเพื่อความเป็นไปของกาย เหมือนเจ้าของเรือนที่ทรุดโทรมทำการค้ำจุนเรือน เหมือนพ่อค้าเกวียนทำการหยอดเพลาเกวียน ฉันนั้น ไม่ใช่เสพบิณฑบาตเพื่อเล่น เพื่อความเมา เพื่อประดับ และเพื่อตกแต่ง

คำว่า อิติ ที่แปลว่า ความดำรงอยู่นี้ เป็นชื่อของอินทรีย์คือชีวิต เพราะเหตุนั้น ด้วยคำว่า เพื่อความดำรงอยู่ เพื่อความเป็นไปแห่งกายนี้ จึงอธิบายว่า เพื่อยังอินทรีย์คือชีวิตแห่งกายนี้ให้เป็นไปดังนี้ก็ได้

คำว่า เพื่อระงับความเบียดเบียน มีอรรถาธิบายว่า ความหิวชื่อว่าวิหิสา โดยอรรถว่าเบียดเบียน ภิกษุย่อมเสพบิณฑบาตเพื่อระงับความเบียดเบียนนั้น เหมือนคนเป็นแผลทาแผล และเหมือนคนไข้ในฤดูร้อนฤดูหนาวรับประทานยาเพื่อป้องกันความร้อนความหนาว

1 มิลินฺท. (บาลี) 251

2 ดูเทียบ สํ. นิ. (ไทย) 16/23/120

3 ดูเทียบ ม.มู. (ไทย) 12/240/255

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka