visuddhimagga>

คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)

<< | หน้าที่ 50 | >>

ความอยู่ผาสุกยังประกอบด้วยอิริยาบถทั้ง 4 ให้อิ่มพร้อมจักมีแก่เรา โดยการฉันให้น้อยไว้สัก 4-5 คำแล้วดื่มน้ำแทน สมด้วยพระพุทธพจน์ว่า

พึงหยุดฉันเสียเมื่อ 4-5 คำจะอิ่ม แล้วพึงดื่มน้ำแทน เป็นการเพียงพอเพื่อความอยู่ผาสุกแห่งภิกษุผู้มีตนส่งไปแล้ว

นักศึกษาพึงทราบว่า ด้วยคำทั้ง 3 ตามที่อรรถาธิบายมานี้ เป็นอันพระผู้มีพระภาคทรงแสดงถึงการกำหนดเอาประโยชน์และมัชฌิมาปฏิปทา ด้วยประการฉะนี้

อธิบายบทเสนาสนะ

คำว่า เสนาสนะ แยกเป็น เสนะ คำหนึ่ง อาสนะ คำหนึ่ง อธิบายว่า ภิกษุนอน ณ ที่ใด ๆ จะเป็นวิหารหรือเรือนโรงมีเพิงเป็นต้นก็ตาม ที่นั้นชื่อว่า เสนะ ภิกษุนั่ง ณ ที่ใด ๆ ที่นั้นชื่อว่า อาสนะ สองคำนี้รวมเข้าเป็นคำเดียวกันแล้วจึงกล่าวว่า เสนาสนะ แปลว่า ที่นอนและที่นั่ง

คำว่า เพื่อบรรเทาอันตรายคือฤดู และความยินดีในการหลีกเร้นอยู่ มีอรรถาธิบายว่า ฤดูนั้นเองชื่อว่าอันตรายคือฤดู เพราะเบียดเบียน เพื่อบรรเทาซึ่งอันตรายคือฤดู และเพื่อความยินดีในการหลีกเร้นอยู่ อธิบายว่า ฤดูกาลอันใดที่เบียดเบียนร่างกายและทำให้จิตฟุ้งซ่านไม่เป็นสัปปายะ เป็นสิ่งอันภิกษุพึงบรรเทาเสียด้วยการเสพเสนาสนะ เพื่อบรรเทาซึ่งฤดูกาลนั้น และเพื่อความสุขในความเป็นบุคคลผู้เดียว

อีกประการหนึ่ง อันตรายมี 2 อย่าง คืออันตรายที่ปรากฏหนึ่ง และอันตรายที่ปกปิดหนึ่ง ใน 2 อย่างนั้น สัตว์ร้ายทั้งหลายมีราชสีห์และเสือเป็นต้น ชื่อว่าอันตรายที่ปรากฏ ส่วนอันตรายที่ปกปิดมีราคะโทสะเป็นต้น พึงทราบว่าเสนาสนะเป็นเครื่องบรรเทาอันตรายเหล่านั้นได้โดยสมควร

1 ดูเทียบ ขุ. เถร. (ไทย) 26/983/500

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka