ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
คิลานปัจจัยเภสัชบริขารนั้นเป็นเครื่องรักษาไม่ให้อาพาธทำชีวิตให้พินาศไป เป็นสัมภาระของชีวิต เพราะเป็นเหตุแห่งชีวิตนั้นดำเนินไปได้ตลอดกาลนาน เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่าเป็นบริขาร คิลานปัจจัยเภสัชบริขารดังกล่าวมานี้ อธิบายว่า เป็นเภสัชอันเป็นสัปปายะแห่งคนไข้ชนิดใดชนิดหนึ่ง อันหมออนุญาตแล้ว มีน้ำมัน น้ำผึ้ง และน้ำอ้อยเป็นต้น
คำว่า เกิดขึ้นแล้ว คือเกิดแล้ว เป็นแล้ว บังเกิดแล้ว หมายถึงความกำเริบแห่งธาตุและอาพาธต่าง ๆ มีโรคเรื้อน โรคฝี และพุพองเป็นต้น ซึ่งมีความกำเริบแห่งธาตุนั้นเป็นสมุฏฐาน ชื่อว่า พยาพาธ
ในบทว่า เวยฺยาพาธิกานํ นี้ เวทนาทั้งหลายชื่อว่าเวยยาพาธิก เพราะเกิดแต่อาพาธต่าง ๆ คำว่า ซึ่งเวทนาทั้งหลาย ได้แก่ทุกขเวทนาอันเป็นอกุศลวิบาก ซึ่งเวทนาทั้งหลายนั้นเกิดแต่อาพาธต่าง ๆ เหล่านั้น
บทว่า อพฺยาปชฺฌปรมตาย แปลว่า เพื่อความเป็นผู้ไม่มีทุกข์เป็นอย่างยิ่ง อธิบายว่า ทุกข์ทั้งหมดนั้นย่อมเป็นอันภิกษุละได้แล้วเพียงใด ก็เพื่อความเป็นผู้ไม่มีทุกข์เป็นอย่างยิ่งเพียงนั้น
ปัจจยสันนิสิตศีล นี้ ซึ่งมีอันพิจารณาโดยแยบคายแล้วจึงบริโภคปัจจัยเป็นลักษณะ นักศึกษาพึงทราบโดยสังเขปว่า ปัจจัยทั้งหลายมีจีวรเป็นต้นเรียกว่าปัจจัย เพราะเป็นที่ดำเนินไปของสัตว์ผู้มีชีวิตทั้งหลาย และศีลที่อาศัยปัจจัยเหล่านั้น ชื่อว่าปัจจยสันนิสิตศีล