คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ธรรมเป็นเหตุให้ปาริสุทธิศีล 4 สำเร็จ

1. ศรัทธาเป็นเหตุให้ปาติโมกขสังวรศีลสำเร็จ

[19] ในศีล 4 อย่างดังที่พรรณนามาแล้วนี้ ปาติโมกขสังวรศีล บุคคลพึงให้สำเร็จด้วย ศรัทธา จริงอยู่ ปาติโมกขสังวรศีลนั้นชื่อว่ามีศรัทธาเป็นเหตุให้สำเร็จ เพราะการบัญญัติสิกขาบทเป็นสิ่งที่เกินวิสัยของพระสาวก

ในข้อนี้ มีการทรงห้ามการขอบัญญัติสิกขาบทเป็นตัวอย่าง เพราะเหตุนั้น บุคคลผู้สมาทานเอาสิกขาบทตามที่ทรงบัญญัติไว้แล้วอย่างไม่ให้มีเศษเหลือ ไม่กระทำความอาลัยแม้ในชีวิต พึงทำปาติโมกขสังวรศีลนี้ให้สำเร็จเป็นอย่างดีด้วยศรัทธา

พวกเธอจงเป็นผู้มีศีลเป็นที่รัก มีความเคารพศีล ตามรักษาศีล ในกาลทุกเมื่อ เหมือนนกต้อยตีวิดรักษาฟองไข่ เหมือนจามรีรักษาขนหาง เหมือนมารดารักษาบุตรที่รัก และเหมือนคนตาเอกรักษาหน่วยตาข้างเดียว ฉะนั้นเถิด

นักศึกษาพึงเล่าเรื่องพระเถระทั้งหลายที่ถูกโจรมัดไว้ในดงประกอบด้วย ดังเช่นเรื่องพระเถระผู้ถูกโจรมัดด้วยเครือหญ้านาง แล้วไม่ยอมทำลายเครือหญ้าเพราะรักษาสิกขาบท แม้ชีวิตจะเป็นอันตรายก็ตาม

2. สติเป็นเหตุให้อินทรียสังวรศีลสำเร็จ

อินทรียสังวรศีล บุคคลพึงให้สำเร็จด้วย สติ เพราะอินทรีย์ทั้งหลายที่ตั้งมั่นอยู่ด้วยสติแล้ว เป็นสภาพอันบาปธรรมทั้งหลายมีอภิชฌาเป็นต้นจะพึงรั่วไหลเข้าไปไม่ได้