คัมภีร์วิสุทธิมรรค

พระมหาโมคคัลลานเถระเห็นพระเถระนอนอยู่ จึงถามว่าครั้งก่อนท่านหายด้วยเภสัชอะไร พระสารีบุตรตอบว่า มารดาของผมได้ให้ข้าวปายาสหุงด้วยน้ำนมล้วน ๆ ประสมกับเนยใส น้ำผึ้ง และน้ำตาลกรวด ผมได้หายโรคเพราะข้าวปายาสนั้น

พระมหาโมคคัลลานเถระกล่าวว่า ถ้าบุญของกระผมหรือของท่านมีอยู่ พรุ่งนี้เราจักต้องได้อย่างแน่นอน เทวดาที่สิงอยู่บนต้นไม้ท้ายที่จงกรมได้ยินแล้วคิดว่า พรุ่งนี้เราจะบันดาลให้ข้าวปายาสเกิดขึ้นแก่พระเถระ จึงเข้าไปยังตระกูลอุปัฏฐากของพระเถระ ทำกายุตรคนโตให้เกิดความดิ้นรน และให้ญาติทั้งหลายรับปากว่าจะถวายข้าวปายาสแด่พระเถระในวันรุ่งขึ้น

ครั้นวันที่สอง ญาติทั้งหลายได้นำบาตรของพระเถระใส่ข้าวปายาสเต็มบาตรส่งไป พระมหาโมคคัลลานเถระรับมา พระสารีบุตรเถระเห็นแล้วพิจารณาว่า ข้าวปายาสนี้น่าพึงใจยิ่งนัก เกิดขึ้นมาได้อย่างไรหนอ เมื่อเห็นมูลเหตุเกิดของข้าวปายาสนั้นแล้ว จึงพูดว่า ท่านโมคคัลลานะ เอาไปเสียเถิด บิณฑบาตไม่ควรแก่ฉันจะบริโภค

ฝ่ายพระมหาโมคคัลลานเถระ แม้จะคิดว่าพระสารีบุตรเถระไม่ยอมฉันบิณฑบาตที่คนอย่างเรานำมาถวายก็ไม่มี ด้วยคำพูดเพียงคำเดียวเท่านั้น ก็รีบคว่ำบาตรที่ขอบปากไปเทลง ณ ส่วนข้างหนึ่ง อาพาธของพระเถระได้หายไปพร้อมกับข้าวปายาสจรดพื้นดิน จำเดิมแต่นั้นมาตลอดเวลา 45 พรรษา อาพาธก็ไม่ได้เกิดขึ้นอีกเลย

ด้วยเหตุนั้น พระสารีบุตรเถระจึงกล่าวกับพระมหาโมคคัลลานเถระว่า ข้าวปายาสที่เกิดขึ้นเพราะอาศัยวิจิกิจฉานี้ เป็นสิ่งไม่สมควรเพื่อจะฉัน ถึงแม้ไส้จะหลุดออกมาเที่ยวเพ่นพ่านอยู่ที่พื้นดินก็ตาม แล้วได้เปล่งคำอุทานดังนี้