visuddhimagga>

คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)

<< | หน้าที่ 656 | >>

สมดังที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “เมื่อบุคคลกำลังมุ่งหวังต่อกามวัตถุอยู่ หากว่าสิ่งที่มุ่งหวังนั้นย่อมสำเร็จแก่เขาไซร้” ดังนี้ อนึ่ง นกขัมมะ ชื่อว่าฤทธิ เพราะอรรถว่า ย่อมสำเร็จ ชื่อว่าปาฏิหาริย์ เพราะอรรถว่านำปฏิปักษธรรมไปเสียรหัตมรรค ชื่อว่าฤทธิ เพราะอรรถว่าย่อมบรรลุผล ชื่อว่าปาฏิหาริย์ เพราะอรรถว่าย่อมนำไปเฉพาะ

อีกนัยหนึ่ง ชื่อว่าฤทธิ เพราะอรรถว่าเป็นความสำเร็จผล คำว่า ฤทธิ นี้ เป็นชื่อของความถึงพร้อมแห่งอุบาย จริงอยู่ ความถึงพร้อมแห่งอุบาย ย่อมสำเร็จได้ เพราะประสบผลตามที่ต้องประสงค์ สมจริงดังที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “จิตตะคหบดี นี้แล มีศีลมีธรรมอันงาม ถ้าหากเธอจักตั้งความปรารถนาว่า ‘ขอเราพึงได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิในอนาคตกาลโน้นเทอญ’ ดังนี้ ก็จักสำเร็จผลได้เพราะมีศีลเป็นผู้มีความตั้งใจปรารถนาหมดจด”

อีกความหมายหนึ่งว่า ชื่อว่า ฤทธิ เพราะเป็นเหตุสำเร็จผลแห่งสัตว์ทั้งหลาย อธิบายว่า คำว่า สำเร็จ ก็คือ เจริญ รุ่งเรือง ถึงความเป็นคนชั้นสูง ฤทธินั้นมี ๑๐ อย่าง สมดังที่ท่านกล่าวไว้ว่า คำว่า ฤทธิ์ ได้แก่ฤทธิ์ ๑๐ อย่าง และกล่าวต่อไปอีกว่า ฤทธิ์ ๑๐ อย่าง เป็นไฉน? ฤทธิ์ ๑๐ อย่าง คือ

๑. อธิฏฐานาฤทธิ์ ฤทธิ์อธิษฐาน
๒. วิกุพพนาอิทธิ ฤทธิ์ที่ทำเป็นได้หลายอย่าง
๓. มโนมยาอิทธิ ฤทธิ์ที่สร้างรูปมีใจครอง
๔. ญาณวิปผารอิทธิ ฤทธิ์ที่มีญาณปกป้อง
๕. สมาธิวิปผารอิทธิ ฤทธิ์ที่มีสมาธิปกป้อง
๖. อริยาอิทธิ ฤทธิ์ของพระอริยะ
๗. กมมวิปากชาอิทธิ ฤทธิ์ที่เกิดแต่ผลแห่งกรรม
๘. ปุญญวโตอิทธิ ฤทธิ์ของผู้มีบุญ
๙. วิชชามยาอิทธิ ฤทธิ์ที่สำเร็จด้วยวิทยา

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka